در جامعه امروزی که تعداد زنان شاغل هر روز رو به افزایش است، علاوه بر نقش مادری باید مسیولیت‌‌های زیاد دیگری هم به عهده گیرند، گاهی تداخل این همه مسئولیت با هم ممکن است سخت و یا حتی مشکل ساز شود.

اگرچه اشتغال به کار مادران در خارج از منزل تا حدودی فرصت‌های شیردهی و مراقبت از کودک را محدود می‌کند اما معمولا مادران می‌توانند به نحوی از پس انجام هر دو کار برآیند و بین کار بیرون و شیردهی توازن ایجاد کند.

در ادامه "گیتی لایف" سعی‌دارد شما را با چند راه‌کار برای چگونگى حفظ تداوم شيردهى هنگام جدايى مادر و شيرخوار، آشنا کند.

توصیه‌های شیردهی برای مادران شاغل

"روشنک وکيليان" کارشناس‌ارشد مامایی اداره نوزادان وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكی می‌گوید:

اقدام پنجم از راه‌کارهاى ۱۰ گانه‌ى دوستدار کودک، آموزش چگونگى حفظ تداوم شيردهى به مادر است تا حتى هنگام جدايى مادر و شيرخوار، توليد شير حفظ شود. 

آموزش دوشيدن دستى شير، کمک به شيرخوار که پستان پر را بگيرد و کمک به وضعيت سلامت پستان، مثل احتقان در بسياری موارد برای مادر مفيد است.

علل جدايى‌ مادر از نوزاد شيرخوار

  • زمان بيماری هر يک از آن‌ها
  • اشتغال مادر در خارج از منزل
  • ناتوانى نوزاد کم وزن برای تغذيه مستقيم از پستان مادر
  • تغذيه نوزاد بيماری که نمى‌تواند مکيدن را به خوبى انجام دهد
  • پيش‌گيری از نشت شير از پستان
  • دوری مادر و شيرخوار

پیشنهاد مطالعه

13 اصل اساسی تغذیه سالم در دوران بارداری

تسهيل مرحله انتقال به ساير روش‌های تغذيه يا شير دوشيده و گرم‌شده مادر و تحريک واکنش اُکسى‌توسين کاربرد پيدا مى‌کنند.

مادر قبل از دوشیدن شیر همانند مکیدن شیرخوار که منجر به تحریک واکنش اُکسی‌توسین می‌شود، باید با ایجاد آن به جاری‌شدن شیر کمک کند. 

اما زمانیکه مادر شیر را می‌دوشد این واکنش همانند زمانی که کودک پستان را می‌مکد، عمل نمی‌کند. بنابراین، مادر نیاز دارد، بداند چگونه به تحریک واکنش اُکسی‌توسین خود کمک نماید یا ممکن است برای دوشیدن شیر مشکل داشته باشد.

کمک به مادران به لحاظ روانی

  • ایجاد اعتماد به نفس
  • کاهش درد و اضطراب
  • ایجاد فکر و احساس خوب نسبت به کودک

توصیه‌های شیردهی برای مادران شاغل

آمادگی قبلی برای دوشیدن شیر

برخی مادران در مکان خلوت و آرام یا جایی که توسط نزدیکان‌اش حمایت شود، آرام بگیرد. برخی دیگر میان گروه مادران شیرده که در حال دوشیدن شیر هستند این اقدام را بهتر انجام می‌دهند.

مادر چنانچه امکان داشته باشد شیرخوار را درآغوش بگیرد و تماس پوست با پوست برقرار کند. وی می‌تواند نوزاد را روی پاهای خود بگذارد و شیر بدوشد. اگر این کار ممکن نیست می‌تواند به نوزاد خود نگاه کند. گاهی نگاه کردن به عکس کودک نیز کمک کننده است.

مادر سینه‌هایش را با استفاده از کمپرس گرم، آب گرم یا دوش آب گرم، گرم کند. کنترل دمای آب برای پیش‌گیری از سوختگی ضروری است و برای تحریک نوکسینه‌ها می‌تواند آرام و به شکل دورانی آن‌ها را به خارج هدایت کند.

مادر سینه‌ها را ماساژ دهد یا به آرامی ضربه بزند. شیوه‌های مختلف آمادگی برای شیردهی نوزاد به وضعیت جسمی و روحی مادر وابستگی دارد و با کمی تمرین و حوصله می‌تواند بهترین اقدام را انتخاب کند.

فرد کمک یار مادر را ماساژ دهد. ماساژ دادن پشت مادر تحریک واکنش اُکسی‌توسین را تحریک می‌کند. مادر باید در وضعیت نشسته به جلو خم شود، بازوان خود را روی میز و سر را روی بازوی خود قرار دهد.

بدن و سینه‌ها در این وضعیت آرامش پیدا می‌کنند. فرد کمک کننده باید ناحیه پشت (در هر 2طرف ستون فقرات) را از بالای ناحیه گردن به پایین با حرکات مالیم و چرخشی به مدت 2 دقیقه ماساژ دهد. مفیدترین راه دوشیدن شیر برای مادر نیز انجام حرکت دوشیدن از سمت داخل به طرف شانه‌ها به مدت 3 دقیقه است.

بیشتر بخوانید

رفلاکس نوزادان؛ پیشگیری تا درمان

انتخاب ظرف شير مناسب

  • لیوان، فنجان، پارچ و یا شیشه دهانه گشاد انتخاب شود.
  • ظرف‌ها را با آب و صابون بشویید. می‌توان این کار را روز قبل انجام داد.
  • ظرف شیر با آب در حال جوش غرق آب شود چرا که آب در حال جوش اکثر میکروب‌ها را از بین می‌برد.
  • وقتی مادر برای دوشیدن شیر آمادگی پیدا کند می‌توان آب فنجان را خالی نمود.

روش دوشیدن شیر با دست

مادر باید دست هایش را تمیز بشوید، راحت بنشیند یا بایستد و ظرف را نزدیک سینه قرار دهد. انگشت شست را روی ناحیه پستان و بالاتر از آرئول و نوک سینه و نیز انگشت اشاره را در زیر، عقب‌تر از نوک و آرئول قرار دهد با بقیه انگشتان سینه را نگه دارد.

مادر باید در این حالت انگشت شست و اشاره را به طرف قفسه سینه بدون فشار زیاد چرا که ممکن است مجاری شیر مسدود شوند و قسمت عقب نوک سینه و آرئول را بین انگشت شست و انگشت دیگر فشار دهد.

او باید روی مجاری بزرگ شیر که زیر آرئول قرار دارند، فشار بیاورد. گاه در سینه‌های پر شیر ممکن است مجاری به صورت برجستگی حس شوند.

مادر در این صورت می‌تواند آن‌ها را با تکرار دوشیدن از طریق فشار دادن و رها کردن تخلیه کند. این عمل نباید دردناک باشد. اگر مادر احساس درد کند شیوه نادرستی را به کار گرفته است.

شیر در مرحله اول خارج نمی‌شود اما بعد از چند بار تکرار شیر قطره قطره خارج می‌شود. اگر واکنش اُکسی‌توسین (بازتاب جهش فعال باشد) شیر فواره می‌زند.

باید این عمل در جهات مختلف آرئول تکرار شود تا تمام قسمت‌ها دوشیده شود. نباید نوک سینه را فشار داد چون با فشار دادن یا کشیدن مانند این که کودک فقط نوک پستان را بمکد شیر خارج نمی‌شود.

حرکت انگشتان باید بیش‌تر به صورت غلتاندن rolling باشد. مادر هر سینه را باید تا زمانی که جریان شیر کند شود به مدت 3 دقیقه بدوشد و سپس طرف دیگر هر یک از پستان‌ها باید به مدت 5 دوشیده شود. این کار را می‌توان هر بار با یک دست انجام داد.

توصیه‌های شیردهی برای مادران شاغل

نکات پایانی...

  1. اگر ساعت کاری‌تان طوری است که نیازی به فریز کردن شیر نیست، بهتر است شیر دوشیده‌ شده‌ را در دمای اتاق ۲۵ درجه سانتی‌گراد بگذارید، زیرا حدود ۶ تا ۸ ساعت قابل نگهداری است.
  2. اگر شیر در کنار کیسه یخ باشد تا ۲۴ ساعت و اگر در دمای ۴ درجه یخچال باشد تا ۴ روز قابل نگهداری است.
  3. ذخیره شیر در مقادیر ۳۰ یا ۶۰ میلی‌لیتری، باعث می‌شود تا شیرخوار تا زمانی که به منزل می‌رسید، چند بار شیر بخورد و خوشحال و راضی باشد.
  4. به خاطر داشته باشید، بوی شیر تازه نسبت به فریز شده متفاوت است و شیرخوار تمایل دارد در مواقعی که به خانه می‌رسید از گرمای بدن مادر و نوازش‌های او لذت ببرد و پستان مادر را بمکد.

شما زمان جدايى از نوزاد شيرخوارتان، از چه روشی برای تداوم شيردهى، استفاده می‌کنید؟