داستان انگار تازه شروع می‌شود، شروعی که بوی مرگ می‌دهد. مرگ مرد و سرپرست خانواده که علاوه‌بر تمام مشکلات پیش، پس از آن عنوانی به نام «بیوگی» را بر زن خانواده جا می‌گذارد و این‌جا نقطه شروعی می‌شود بر پیدایش مشکلات جدید.

زنان بیوه مشکلات فراوانی دارند؛ مشکلاتی که نیاز است احتمالا در بخشی از آموزش‌ها برای جامعه‌ای تاب‌آور، به جای گذشتن از کنارشان به آن‌ها توجه بیشتری کرد. در ادامه "گیتی‌لایف" سعی دارد شما را با مشکلاتی که این افراد در جامعه با آن دست و پنجه نرم می‌كنند آشنا کند.

زنان بیوه با هزاران لبخند تلخ

نقاب‌ها ابزار دست هر روزۀ آدمی هستند. نقاب‌هايی از جنس خشم، صبر يا هم‌بافته با ترس و نقاب‌هايی به شكل قربانی. برخی از این‌ها سوغات ژنتيک هستند و برخی ديگر ساخته دست اجتماع.

چقدر سخت است كندن و رها شدن از نقابی كه هزاران هزار دست تاريخ و تعصب به صورت آدمی سنجاق كرده‌اند. صورتک فداكاری و ايثار برای چهره يک زن. صورتكی كه در گذار زندگی با ارزشگزاری‌هايی نه بر پايه قانون و شرع بلكه بر بال‌های حرف برچهره بانوان سرزمين‌مان می‌نشيند و نقاب قربانی را چه تلخ حكاكی می‌كند.

ارزش‌گزاری سياه زنانی كه به هر دليل ممکن اعم از مرگ يا ترک همراهی همسران خود را از دست داده‌اند و برای ادامه اين راه ناهموار هر لحظه با سنگ لاخ‌های قضاوت ديگران دست و پنجه نرم می‌كنند و افسوس كه سنگين‌ترين اين سنگ‌ها از دستان هم‌جنسان‌مان پرتاب می‌شود.

باید پرسید در برخورد با هر زنی كه يک ‌سال، 10 سال و شايد بيشتر مرد زندگی خود را از دست داده، ديگر ازدواج نكرده و اكنون مشغول پرورش فرزندان خويش است چه واكنشی نشان خواهیم داد؟ غير از اين است كه به وی تبریک گفته و از ايثار و فداكارهای وی سخن‌ها می‌گویم؟ غير از اين است كه پيش چشم آشنا و غريبه وی را اُسوۀ مقاومت معرفی كرده و به هم نشان می‌دهيم؟

بی‌آنكه بدانيم اين پيغام‌ها در گذر زمان آهسته آهسته در وجود وی می‌نشيند و در نهايت نتيجه‌ايی كه حاصل می‌شود اين است: «من در شرايطی خانم و پاک هستم كه ازدواج نكنم».

گامی برای پیشرفت زنان بیوه

روز جهانی زنان بیوه فرصت مناسبی است برای اقداماتی در جهت رسیدن به حقوق کامل و شناخت بیوه‌هایی است که برای یک مدت طولانی نادیده گرفته و از جامعه طرد شده‌اند. کمبود داده‌های قابل اطمینان، یکی از موانع بزرگ بر سر راه توسعه سیاست‌ها و برنامه‌های مربوط به فقر، خشونت و تبعیضی است که زنان بیوه از آن رنج می‌برند.

به تحقیق و آمار بیشتری که با وضع تأهل، جنسیت و سن تفکیک شده، نیاز است. کلیه این آمارها به منظور کمک برای چرایی شیوع سوءاستفاده از بیوه‌ها و نشان‌دادن موقعیت زنان بیوه خواهند بود. علاوه‌براین، دولت‌ها باید اقداماتی را جهت تضمین تعهدات خود برای اطمینان از حقوق بیوه‌ها در قوانین بین‌المللی، ازجمله کنوانسیون حذف تمامی اشکال تبعیض علیه زنان و کودکان انجام دهند.

حتی زمانی که قوانین ملی برای حمایت از حقوق بیوه‌ها وجود دارند، نقاط ضعف در نظام قضائی بسیاری از کشورها به سازش چگونگی دفاع از حقوق و توجه به آن‌ها در عمل می‌پردازند.‌ عدم آگاهی و تبعیض توسط مقامات قضائی باعث می‌شود که بیوه‌ها از به دنبال نظام قضائی‌بودن برای مرمت زندگی خود بپرهیزند.

برنامه‌ها و سیاست‌هایی باید برای پایان‌دادن به خشونت علیه بیوه‌ها و کودکان آن‌ها، کاهش فقر، آموزش و حمایت‌های دیگر از زنان بیوه در تمام سنین در نظر گرفته شود. این برنامه‌ها بهتر است در چارچوب برنامه‌های عملیاتی برای تسریع در دستیابی به اهداف توسعه پایدار باشند. بیوه‌ها باید به‌طور کامل در صلح و آرامش زندگی کنند تا از رسیدن و کمک به امنیت پایدار آنان اطمینان حاصل شود.

توانمندسازی بیوه‌ها از طریق دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی مناسب، آموزش، شغل مناسب، مشارکت کامل در تصمیم‌گیری‌ها و زندگی بدون خشونت و سوءاستفاده، باید به آنها فرصتی برای ایجاد یک زندگی امن پس از مرگ شوهرانشان بدهد. مهمتر از آن، ایجاد فرصت برای زنان بیوه، توانایی حفاظت از فرزندان آن‌ها و جلوگیری از چرخه فقر و محرومیت بین نسلی را ممکن می‌سازد.

زنان بیوه با هزاران لبخند تلخ

روزجهانی بیوه‌ها؛

به منظور به رسمیت‌شناختن شرایط بیوه‌ها در تمام سنین، مناطق و فرهنگ‌ها، مجمع عمومی سازمان ملل متحد تصمیم گرفت روز ٢٣ ژوئن هر ‌سال را به‌عنوان روز جهانی زنان بیوه انتخاب کند. همچنین باید گفت سوءاستفاده از زنان بیوه و کودکان آن‌ها یکی از جدی‌ترین مسائل نقض حقوق بشر و مانعی برای پیشرفت است.

میلیون‌ها نفر از بیوه‌های جهان، فقر شدید، طردشدن از جامعه، خشونت، بی‌خانمانی، سلامت و تبعیض در قانون و آداب و رسوم را متحمل می‌شوند.

پیشنهاد مطالعه

تکنیک‌های موثر در بهبود سلامت روان

ناامنی مالی زنان بیوه؛

در طیف گسترده‌ای از کشورها، ادیان و گروه‌های قومی، هنگامی که شوهر یک زن می‌میرد، آن زن تا پایان زندگی خود تنها خواهد ماند. اغلب فقر به دلیل دسترسی کم یا عدم دسترسی به منابع اقتصادی و اعتبارات، بی‌سوادی یا کمبود دسترسی به منابع آموزشی، شدت بیشتری پیدا خواهد کرد.

باید گفت بدون آموزش، بیوه‌ها توانایی حمایت از خود و خانواده‌های‌شان را ندارند. بسیاری از بیوه‌ها در جوامع سنتی، تحت قانون عرفی و مذهبی، حقوق کم یا حقوق بسیار محدودی دارند. به همین دلیل بدون داشتن حقوق بیوه‌ها خود را از نظر مالی ناامن می‌دانند و کاملا وابسته به خیریه و کمک‌های اقوام شوهران‌شان هستند.

بهداشت و سلامت زنان بیوه؛

تغذیه نامناسب، پناهگاه ناکافی و آسیب‌پذیری به دلیل خشونت، همراه با فقدان دسترسی به مراقبت‌های بهداشتی، می‌تواند بر سلامت جسمی و روانی زنان بیوه تأثیر بگذارد. همچنین نیاز بهداشت جنسی و باروری زنان بیوه ممکن است بدون توجه به این واقعیت باشد که بیوه‌ها اغلب قربانی تجاوز می‌شوند. زنان بیوه به دلیل آسیب‌پذیری بالا در معرض HIV و ایدز هستند.

زنان بیوه با هزاران لبخند تلخ

مشكل محدوديت‌های اجتماعی؛

70 درصد زنان مجرد وجود باورهای غلط و قضاوت‌های تنگ‌نظرانه افراد جامعه نسبت به زنان بيوه را سبب احساس بيگانگی، ناامنی و ناراحتی در روابط خود با ديگران می‌دانند كه موجب می‌شود از حضور در جمع فاميل و يا دورهمی‌ها احساس معذب بودن داشته باشد.

در تحقيق انجام شده در اين زمينه عنوان شده كه 55 درصد زنان سرپرست خانوار از طعنه‌ها و متلک‌های اهالی محل معذب بوده و حدود 66 درصد در معرض انواع سوء‌نيت‌ها و آزارهای ديگران واقع شده و صدمه ديده‌اند از همين رو اين موارد بازگوكننده ميزان ناامنی عاطفی و تضييع حقوق فردی و اجتماعی زنان بیوه است.

بیشتر بخوانید

تاثیر سلامت روان بر سلامت جسم

ازدواج مجدد زنان بیوه؛

فارغ از نگاه سوء و آزاردهنده از سوی برخی از مردان به اين‌گونه زنان، بسياری از زنان بیوه به واسطه ناتوانی در برخورد با مشكلات متعددشان و يا فشار اطرافيان و يا به ميل خود ازدواج مجدد می‌كنند.

علاوه‌براين ‌مشكلات اقتصادی زنان بیوه و مسائل ناشی از برگشت به سر سفره پدر، طعنه‌ها افراد فاميل و خانواده، برخوردهای ناشايست فاميل و از همه مهم‌تر بحران تنهايی و نداشتن تكيه‌گاه از جمله مسائلی هستند كه دست به دست هم داده و سبب آزرده‌خاطری آن‌ها می‌شود.

از سوی دیگر ازدواج مجدد برای بسیاری از اطرافیان زنان بیوه در حکم «تابو» بوده و در صورت تمایل زنان به ازدواج مجدد با مخالفت‌ها و کارشکنی‌های فرزندان، خانواده خود مواجه می‌شوند.

مشكلات روحی زنان بیوه؛

از دست دادن همسر به ويژه در دوران جوانی منجر به بروز مشكلات روحی متعدد از جمله افسردگی و بدبينی برای اين زنان می‌شود. از همين رو احساس نگرانی زياد 79 درصد اين زنان به آينده و تنهايی خود بعد از ترک فرزندان بسيار آزاردهنده بوده و اين مشكلات روحی را افزايش می‌دهد.

طرز تفكر و باور غلط ديگران و داوری آن‌ها نسبت به اين زنان از يک سو و از سوی ديگر حس سرزنش‌گرايانه زنان مطلقه ارمغانی جز احساس يأس، سرخوردگی و از دست رفتن اعتماد به نفس برای آن‌ها نخواهد داشت در نهايت اين حجم از سرخوردگی و از دست دادن عزت نفس سبب گوشه‌گيری و كنار رفتن از فعاليت‌های اجتماعی خواهد شد.

وقتی خانواده‌ای متلاشی می‌شود به هر حال زن برای ادامه زندگی بايد سراغ كاری برود و از طرفی اگر كار مناسبی هم به دست نياورد به طبع از نظر مالی در معرض تهديد قرار می‌گيرد.

اين امر نه تنها گريبان‌ زنان بازمانده و سرپرست خانواده را به تنگ می‌آورد بلكه فرزندان اين خانواده‌ها نيز به طور بالقوه در معرض آسيب‌های اجتماعی بسياری از قبيل فرار فرزندان از خانه، كودكان كار در مشاغل غيررسمی، بزهكاری اجتماعی، آسيب‌های اجتماعی، محروميت از تحصيل قرار می‌گيرند.

زنان بیوه با هزاران لبخند تلخ

آسيب‌های انكار ناپذير؛

فارغ از درست و غلط بودن فرهنگ نهادینه شده‌ای كه حق اجازه ازدواج مجدد و داشتن خانوادهای سالم را ناپسند می‌شمارد چه رسد به پذيرش ازدواج موقت.! بهتر است اغلب اوقات با صبر و فداكاری به جبر بزرگ كردن فرزند و سامان دادن به بنای ويران زندگی بر تمام اميال عاطفی و جسمی چشم بربندد.

اگرچه چشم برهم گذاشتن و گذشتن از خود اثرات مخربی بر سلامت عمومی جسمی و روانی بانوان دارد و تاثيرات مستقيم و غيرمستقيم بی‌شماری مانند اختلالات خلقی، افزايش پرخاشگری، افسردگی، وسواس‌های فكری عملی و برخورد تكانشی با مسائل روزمره زندگی را در پی می‌آورد.

همچنین از دیدگاه سلامتی پزشکی، اختلالات هورمونی، رويش موهای زائد، يائسگی زودرس و حتی پیر شدن سریع پوست به علت نداشتن رابطه زناشویی فعال، قابل ذكر است.

در آخر...

مورد غفلت قرار دادن زنان بیوه سرپرست خانواده که اغلب در شرایط آسیب‌زا و به صورت داوطلبانه به مراقبت از فرزندانشان ادامه داده‌اند نتایج زیانباری برای این گروه آسیب پذیر را به همراه خواهد داشت.

آن‌ها در این فرآیند تغییر نقش و برای تطابق سالم و مثبت با زندگی پس از مرگ همسر، علاوه‌بر حمایت‌های اقتصادی، نیازمند حمایت جامع خانواده و سیستم‌های رفاه اجتماعی ومراقبت بهداشتی اجتماعی می باشند.

برا‌‌ی از بين‌بردن نگرش‌های منفی درباره‌ زنان بيوه، چه باید کرد؟

منبع: مجله مشاوره جامعه خانواده