شنیدن واژه سرطان به تنهایی دلهره‌آور و ترسناک است ولی چرا این ترس در وجود همه ما رخنه کرده؟!. 

سرطان، پس از امراض قلبی، دومین عامل مرگ و میر در جهان است.

در این مطلب قصد داریم به طور کلی آشنایی ساده‌ای با سرطان پیدا کنیم و اطلاعاتی مفید در مورد تشخیص و درمان این بیماری در اختیارتان بگذاریم.

درمان سرطان

اگرچه طی سال‌های اخیر از سرطان یک غول بی‌شاخ و دم ساخته شده اما، ابتلا به حالت‌های مختلفی از آن را می‌توان جلوگیری و یا با تشخیص اولیه بسیاری از آن‌ها را درمان کرد. اکنون حالت‌های متنوعی از سرطان را بررسی می‌کنیم و راه‌های درمانی‌شان را بیان می‌کنیم.

سرطان چیست؟

آنچه که ما تحت عنوان «سرطان» می‌شناسیم، در واقع گروهی مشتمل بر بیش از صد مدل بیماری مختلف است. نقطه مشترک تمامی این بیماری‌ها، رشد بی‌رویه و غیر معمول سلول‌های بدن است. 

این رشد سبب از بین رفتن بافت‌های اطراف شده و حتی در حالتی وخیم، طی پروسه متاستاز، این سلول‌ها به دیگر بخش‌های بدن نیز سرایت کرده و رشد را در آن ناحیه ادامه می‌دهند.

سرطان در هر نقطه بدن می‌تواند شکل گرفته و رشد کند، سن و سال هم نمی‌شناسد. برخلاف بیماری‌های مسری مثل ایدز «AIDS» و آنفلوآنزا یا توبرکلوزیس، سرطان واگیردار نیست. این بیماری زمانی رخ می‌دهد که ماده ژنتیکی درون یک سلول آسیب ببیند.

پیشنهاد مطالعه

7 روش پیشگیری از ابتلا به سرطان

تومورها

وقتی سلول‌ها با سرعت بالایی تقسیم می‌شوند، بافتی جدید به نام تومور را شکل می‌دهند. 

تومور توسط رگ‌های خونی که مواد غذایی را به سلول‌های مجاور می‌رسانند تغذیه شده و حتی ممکن است در صورت رشد بسیار، رگ‌های خونی نیز وارد آن ناحیه شوند.

  • تومورهای خوش‌خیم

این دسته از تومورها آهسته رشد می‌کنند و به بافت‌های دیگر تهاجم نمی‌کنند یعنی معمولا محدود به قسمت کوچکی از بدن هستند.

با این حال این دسته از تومورها عمر افراد را کوتاه نمی‌کنند. با درمان به موقع قابل کنترل هستند و تنها راه درمان تومورهای خوش‌خیم جراحی است.

  • تومورهای بدخیم

اما در نقطه مقابل تومورهای خوش‌خیم، تومورهای بدخیم هستند؛ چرا که این تومورها از ناحیه محدودی شروع به رشد می‌کنند، اما به سرعت به بافت‌ها و ارگان‌های دیگر بدن تجاوز می‌کنند.

بخش‌‌هایی که به‌طور طبیعی عهده‌‌دار دفاع از بدن هستند مانند سیستم ایمنی بدن ممکن است، قادر به پیشگیری از تقسیم بی‌رویه نباشند. 

تومورهای سرطانی بدخیم ممکن است اتصال خود را با بافت تومورال از دست بدهند و از طریق جریان خون یا توسط سیستم لنفاتیک به مناطق دورتری در بدن منتقل شوند و درآنجا رشد کنند و ارگان دیگری از بدن را به سرطان مبتلا کنند.

تومورها به سه طریق می‌توانند سبب تخریب شوند.

  1. تومورها سبب افزایش فشار روی بافت‌ها و یا ارگان‌های مجاور می‌شوند.
  2. تومورها به بافت‌ها و ارگان‌ها مستقیما حمله کرده و گاهی اوقات به آن ضربه زده یا عملکرد آن را متوقف می‌کنند.
  3. تومورها سبب آسیب‌پذیری بافت‌ها یا ارگان‌ها می‌شوند و در نتیجه عفونی شدن‌شان را ساده‌تر می‌سازند.

همچنین، تومورها قادرند موادی را منتشر سازند که سلول‌های نزدیک را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

سرطان معده

شایع‌ترین سرطان‌ها

بیش از ۲۰۰ نوع سرطان وجود دارد. شایع‌ترین آن‌ها شامل سرطان ریه، پروستات، پستان، تخمدان، مثانه، روده‌ بزرگ، کلیه، پانکراس، رحم، پوست و خون هستند.

شانس بقاء در اکثر این سرطان‌ها به ویژه سرطان ریه، بسیار کم است، زیرا اغلب تا مراحل پیشرفته، تشخیص داده نمی‌شود و این موضوع درمان آن‌ها را دشوار می‌سازد.

در ادامه بحث بعضی از علائم هشدار دهنده‌ سرطان را می‌آوریم؛ که باید از آن آگاه باشید تا اگر علائم آن در شما وجود دارد بتوانید آن‌ها را شناسایی و برای درمان آن اقدام کنید.

بیشتر بدانید

درباره انسفالوپاتی HIV یا دمانس ایدز چه می‌دانید؟

علائم سرطان

گاهی اوقات این بیماری می‌تواند بدون هشدار پیشرفت کند؛ اما در اکثر موارد علائم هشدار دهنده دارد. هر چه زودتر علائم احتمالی سرطان را تشخیص دهید، شانس بهبود و درمان بیشتر است.

  • تورم گردن و صورت:
    سرطان ریه می‌تواند باعث تورم در ناحیه صورت، گردن، بازوها و قسمت بالایی سینه شود و این زمانی است که یک تومور به رگی که از سر به قلب می‌رود فشار وارد می‌کند.
  • ضعف عضلات:
    اگر انجام  کارها مانند بلند کردن یک کتاب بزرگ یا بیرون آمدن از تخت‌خواب به‌طور روزانه برای شما سخت است، این علامت می‌تواند نشانه‌ بیماری سرطان باشد.
  • کاهش اشتها:
    از دست دادن اشتها یکی دیگر از نشانه‌هایی است که می‌توان به‌راحتی آن را با مشکلات بی‌خطر مرتبط دانست؛ با این حال اگر این وضعیت برای مدت طولانی ادامه پیدا کند یا با سایر نشانه‌ها مانند نفخ همراه شود، به معاینه‌ فوری نیاز دارد.
  • تغییرات پوست:
    وقتی متوجه تغییر در اندازه، شکل، رنگ یک خال یا لکه‌های دیگری روی پوست خود شدید، هر چه سریع‌تر به پزشک خود مراجعه کنید. لکه‌های جدید یا آن‌هایی که متفاوت به نظر می‌رسند، مهم‌ترین علایم سرطان پوست به‌حساب می‌آیند.
  • خونریزی غیرطبیعی:
    اگر دچار خون‌ریزی غیرطبیعی در هر جای بدن‌تان از جمله دهان، انتهای روده، واژن یا مجرای ادرار شده‌اید، فورا به پزشک مراجعه کنید. اگر بعد از عمل سزارین یا بین دو دوره‌ قاعدگی متوجه‌ خون‌ریزی شدید، احتمال سرطان رحم وجود دارد.
  • کاهش وزن ناگهانی:
    کاهش وزن ناگهانی می‌تواند از نشانه‌های سرطان معده باشد؛ البته تشخیص این نوع از سرطان در مراحل اولیه‌ ابتلا به آن بسیار دشوار است. گاهی سلول‌های سرطانی از بافت اولیه‌ای که در آن ایجاد شده‌اند جدا می‌شوند و از راه جریان خون یا سیستم لنفاوی خود را به دیگر اعضای بدن می‌رسانند و در محل جدیدی تکثیر می‌شوند و کانون سرطانی جدیدی می‌سازند. 
  • خستگی:
    ضعف و خستگی که با  استراحت یا خواب کاهش نمی‌یابد، باید توسط پزشک بررسی شود و ممکن است نشانه‌ای از سرطان باشد که البته پزشک باید با توجه به نشانه‌های دیگر آن را بررسی کند.
  • سرفه‌های شدید:
    سرفه‌های طولانی می‌تواند خطر جدی برای سلامت شما باشد. سرفه معمولا می‌تواند به این معنا باشد که در دستگاه تنفسی شما اشکالی وجود دارد، اما اگر صدای‌تان ناهنجار و خشن شود یا همراه با سرفه خون ببینید، داستان متفاوت است.
  • وجود توده‌:
    بدن خود را لمس کنید و اگر در جایی توده‌ای حس کردید، هر چه‌قدر هم که کوچک باشد، برای بررسی آن به پزشک مراجعه کنید. هر توده‌ای که در حال تغییر است باید توسط پزشک بررسی شود. توده‌ها در پستان و البته بیضه به‌ترتیب علائم بسیار شایع سرطان پستان و پروستات هستند.
  • نفخ:
    نفخ بی‌دلیل و طولانی مدت، می‌تواند یکی از نشانه‌های سرطان تخمدان باشد. نفخ شکم همراه با درد لگن، ورم روده‌ها و احساس پر بودن شکم نیز ممکن است از دیگر نشانه‌ها باشد. همچنین درد یا نفخ معده پس از خوردن ممکن است نشانه‌ سرطان معده باشد.

سرطان سینه

تشخیص و روش‌های درمان سرطان

با تشخیص زود هنگام سرطان، درمان اغلب بسیار موثر می‌باشد. 

آزمایشات غربالگری همانند سیگموئیدسکوپی، آزمایش خون مخفی مدفوع، ماموگرافی و پاپ اسمیر سرطان را در مراحل اولیه شناسایی می‌کنند.

روش‌های درمانی بسیاری برای سرطان پیشنهاد می‌شود ازجمله جراحی، شیمی درمانی، رادیو درمانی، هورمون درمانی، درمان هدف‌گذاری شده «target therapy» و استفاده از مسکن. انتخاب هرکدام از این روش‌ها به نوع، محل و میزان سرطان و هم‌چنین سلامت و ترجیح بیمار بستگی دارد؛ این روش‌ها ممکن است به درمان ختم شوند.

  • جراحی

جراحی مؤثرترین و سریع‌ترین درمان برای تومورهایی است که در مراحل اولیه رشد هستند و هنوز گسترش نیافته‌اند. این تنها راه قابل اعتماد برای حذف کامل یک تومور است. با این حال، تضمینی در برداشته شدن کلیه بخش‌هاي ميکروسکوپي تومور که ممکن است گسترش يافته باشد، وجود ندارد.  

به همين دليل، ممکن است جراحان بخش‌هاي بزرگتري از بافت‌هاي سالم اطراف تومور را نيز بردارند. احتمال دارد انجام اين کار براي تومورهايي که در لايه‌هاي نزديک يا درون بافت‌هاي اساسي قرار دارند، نظير اعصاب يا اندام‌ها، غير ممکن باشد.

  • رادیوتراپی

رادیوتراپی یکی ازروش‌های درمان سرطان می‌باشد. همانگونه که به سلول‌های سرطانی آسیب می‌زند به سلول‌های سالم نیز آسیب می‌رساند.

عوارض رادیوتراپی

زمانی که شما در ناحیه سر، گردن، سینه و مری رادیوتراپی دریافت می‌کنید، احتمالاً دچار مشکلات تغذیه‌ای زیر می‌شوید:

  1. تغییر در حس چشایی
  2. خشکی دهان
  3. ایجاد زخم در دهان
  4. زخم مری
  5. مشکلات فک و دندان
  6. مشکلات بلع

عوارض رادیوتراپی در ناحیه شکم و لگن

  1. قولنج و نفخ شکم
  2. اسهال
  3. تهوع
  4. استفراغ

سرطان چیست

پیشنهاد مطالعه

بیماری مولتیپل اسکلروزیس (MS) چیست؟

  • شیمی درمانی 

شیمی درمانی نوعی درمان سرطان است؛ که با استفاده از دارو و از طریق از بین بردن سلول‌های سرطانی یا ممانعت از تقسیم آن‌ها، از رشد سلول‌های سرطانی جلوگیری می‌کند. 

هنگامی که شیمي درماني از طريق دهاني يا تزريق داخل وريدي يا عضلاني تجويز مي‌شود، دارو وارد جريان خون شده و به سلول‌هاي سرطاني در سر تا سر بدن مي‌رسد «شيمي درماني سيستميک». 

هنگامي که شيمي درماني مستقيما داخل مايع مغزي- نخاعي يا يک عضو يا حفره بدن مانند شکم تزريق مي‌شود، دارو عمدتا بر روي سلول‌هاي سرطاني اين نواحي اثر مي‌کند «شيمي درماني موضعي». نحوه تجويز شيمي درماني وابسته به نوع و مرحله سرطان است.

در پایان...

با توجه به اینکه در این مقاله به صورت مختصر با علائم سرطان و راه‌های درمانی آن آشنا شدید، اما بدانید که برای گرفتن نتیجه از درمان سرطان، باید در صورت مشاهده علائمی خاص، زمان را هدر ندهید و سریعا برای تشخیص و درمان به موقع به مراکز درمانی مراجعه نمایید.

برای کسب اطلاعات بیشتر در زمینه بیماری سرطان، به صفحه اطلاعات پزشکی مجله سلامت بانوان گیتی‌مد مراجعه فرمایید.

منبع: webmd