تقریباٌ همه زوجین در زندگی مشترک خود با چالش‌های جدی رو به رو شده‌اند، اما چگونگی حل مسئله و واکنش هر کدام نسبت به مشکل ایجاد شده، بسیار حائز اهمیت است. 

بنابراین افراد آگاه و سالم به لحاظ سلامت روان همیشه خواستار این هستند که روابط خود را پایدار نگهدارند و به دنبال یافتن راه حلی برای مسائل و اختلالات زناشویی از متخصصان گوناگون، کمک می‌گیرند. هیچگونه دخالت یا بی‌اعتمادی را به رابطه خود راه نمی‌دهند و سعی می‌کنند به همراهی و همدلی یکدیگر به حل و فصل مشکلات بپردازند.

"گیتی‌لایف" در این مقاله به راه‌های تشخیص و درمان مهم‌ترین و شایع‌ترین علل که منجر به اختلالات جنسی در زوجین می‌شود، اشاره کرده است.

در مورد علل اختلالات جنسی و روش درمان آن چه می‌دانید؟

اختلال زناشویی چیست؟

اختلال زناشویی به مشکلی اطلاق می‌شود که در مراحل چرخه واکنش جنسی اتفاق می‌افتد. چرخه پاسخ جنسی به طور معمول شامل چهار مرحله است:

  • هیجان (میل و برانگیختگی جنسی)
  • پایداری
  • اوج (ارگاسم)
  • فرونشینی

هر چند تحقیقات نشان می‌دهد که اختلال جنسی، عارضه شایعی است که 43درصد از زنان و 31درصد از مردان، درجاتی از آن را دارند، اما مشکلات جنسی موضوعی است که بسیاری از افراد از بحث و گفتگو درباره آن اجتناب می‌کنند. البته خوشبختانه گزینه‌های درمانی مؤثری نیز وجود دارد، بنابراین مهم است که نگرانی‌های خود را با شریک زندگی و پزشک خانواده خود در میان بگذارید.

عوامل ایجاد اختلالات جنسی 

اختلال جنسی می‌تواند موقتی یا بلندمدت باشد. علل بروز این اختلالات بسیار متعدد است و شامل موارد زیر می‌شود:

1. اختلالات روانی؛

اگر بیماری با اختلالات جنسی بگوید در روزهای گذشته مشکل حادی مانند ورشکستگی، در شرف طلاق بودن و... برای وی اتفاق افتاده است، می‌توان گفت اختلال روانی است که منجربه اختلال زناشویی شده است. بنابراین با یک شرح حال درست می‌توانیم متوجه شویم اختلال جنسی یک فرد ناشی از بیماری‌های جسمی است یا روانی.

2. اختلال جسمی؛

بسیاری از بیماری‌ها و عوارض جسمی و یا پزشکی می‌تواند منجر به اختلال در عملکرد جنسی شود، این عوارض شامل:

دیابت، بیماری‌های قلبی و عروقی، اختلالات عصبی، عدم تعادل هورمونی، بیماری‌های مزمن مانند نارسایی کلیه یا کبد و اعتیاد به الکل و مواد مخدر. علاوه‌بر این، عوارض جانبی برخی از داروها از جمله برخی از داروهای ضد افسردگی می‌تواند عملکرد جنسی را تحت تأثیر قرار دهد.

3. اختلال فیزیولوژیک؛

استرس و اضطراب مربوط به عملکرد جنسی در یکی از زوجین یا هر دوی آنها باعث می‌شود رابطه زناشویی لذت بخشی را تجربه نکنند و به جای تمرکز بر لذت بردن از رابطه، ذهنشان درگیر نگرانی‌ها و استرس‌ها باشد. همچنین اضطراب باعث می‌شود به دلایل غیرمنطقی مانند احساس گناه و تاثیرات صدمات جنسی، زوجین از برقراری این ارتباط خودداری کند.

4. آسیب‌پذیری؛

همه‌ی افراد ممکن است دچار این اختلالات شوند. اختلالات جنسی ممکن است در هر فرد با هر سن (در سال‌های بلوغ و بزرگسالی) و جنسیت بروز کنند و در این مورد هیچ استثنا یا تبعیضی وجود ندارد.
تمامی افرادی که شریک جنسی دارند ممکن است در مقاربت جنسی و سایر روابط خود دچار مشکل شوند. برای آن دسته از افرادی که بیشترین اختلال را در این زمینه دارند، می‌توان افزایش سن و کاهش سلامت را نام برد.

در مورد علل اختلالات جنسی و روش درمان آن چه می‌دانید؟

شایع‌ترین اختلالات جنسی در زنان

بیشترین و شایع‌ترین اختلالات جنسی شناخته شده برای زنان شامل:

1. کاهش میل جنسی

شایع‌ترین نوع ناتوانی جنسی زنان می‌باشد که در آن تمایل و اشتیاقی برای ارتباط جنسی وجود ندارد و باید گفت بسیاری از عوامل مانند:

اختلالات هورمونی، شرایط پزشکی، درمان‌هایی مانند شیمی‌درمانی یا درمان‌های ضدسرطان، درمان‌های افسردگی، بارداری، اضطراب و خستگی می‌توانند به کاهش تمایلات جنسی در زنان منجر شوند.
همچنین خستگی ناشی از روابط تکراری و عادی شده زناشویی و تغییر در عوامل تاثیرگذار بر سبک زندگی مانند شغل یا مراقبت از فرزندان ممکن است اشتیاق به انجام روابط زناشویی را کاهش دهد.

2. برانگیختگی جنسی

برای زنان ناتوانی در تحریک شدن فیزیکی در طول فعالیت جنسی اغلب شامل لوبریکاسیون (لغزندگی) ناکافی واژن می‌شود. علاوه‌براین ناتوانی ممکن است مربوط به اضطراب و یا تحریک ناکافی باشد. همچنین پژوهشگران در حال انجام تحقیقاتی برروی چگونگی مشکلات گردش خون در واژن و تاثیرات آن برروی تحریک‌پذیری هستند.

پیشنهاد مطالعه

شناخت و درک سلامت جنسی، چقدر اهمیت دارد؟!

3. اختلال در ارگاسم (دیر ارگاسمی زنان)

این اختلال جنسی به حالتی گفته می‌شود که رسیدن فرد به اوج لذت جنسی با تاخیر توام باشد و یا اینکه فرد اصلا اوج لذت جنسی را تجربه نکند. این حالت کم و بیش در زنان اکثر مناطق جهان دیده می‌شود.
دلیل این اختلال جنسی می‌تواند به بی‌تجربگی، دانش محدود در زمینۀ زناشویی یا عوامل بدنی مانند احساس گناه، اضطراب، آسیب یا سوء استفادۀ جنسی در گذشته مرتبط باشد. از عوامل دیگر که در عدم رضایت جنسی دخالت دارند می‌توان تحریک ناکافی، داروهای خاص و یا بیماری‌های مزمن را نام برد.

4. اختلال جنسی دیسپارونی (آمیزش دردناک)

دیسپارونی حالتی است که فرد در هنگام آمیزش دچار درد می‌شود. این درد ممکن است در مراحل مختلف در طول رابطه جنسی ایجاد شود. همچنین این حالت درجات متفاوتی دارد و نسبت به اینکه در چه زمانی پس از شروع نزدیکی و در کجا فرد احساس درد می‌کند، دلایل متفاوتی دارد، از جمله این دلایل: 

  • اندومتریوز
  • وجود توده در لگن
  • کیست‌های تخمدانی
  • درد در ناحیۀ واژن
  • لغزندگی کم در ناحیۀ مهبل
  • وجود زخم در بافت ناشی از جراحی
  • بیماری‌های منتقل شوندۀ جنسی

شرایط واژینیسموس (آمیزش دردناک) ممکن است به صورت غیر ارادی اسپاسم در ماهیچه‌های مجرای مهبل ایجاد کند، این مورد معمولا در زنانی رخ می‌دهد که از رابطه جنسی ترس دارند یا ممکن است تجربه‌ای دردناک که از گذشته به خاطر داشته‌اند باشند.

در مورد علل اختلالات جنسی و روش درمان آن چه می‌دانید؟

5. هیسترکتومی 

بسیاری از زنان بعد از عمل هیسترکتومی (بخش یا کل رحم برداشته می‌شود) تغییراتی را در بدن خود تجربه می‌کنند. این تغییرات شامل کاهش تمایلات جنسی، کاهش لغزندگی واژن و نیز حساسیت‌پذیری جنسی می‌شود.
باید گفت این مشکلات مربوط به تغییرات هورمونی مربوط به برداشتن رحم می‌شود. علاوه‌براین اعصاب و عروق خونی برای عملکرد جنسی ممکن است در خلال جراحی آسیب ببینند.

6. یائسگی

کاهش استروژن که در اثر یائسگی ایجاد می‌شود منجر به کاهش عملکرد جنسی می‌شود. همچنین تغییرات احساسی که اغلب با یائسگی همراه می‌شود منجر به کاهش تمایل در روابط زناشویی و یا ناتوانی در برانگیخته شدن می‌شود.
خاطر نشان می‌شود که برخی از زنان در سنین بعد از یائسگی افزایشی در رضایت جنسی دارند، این امر ممکن است به دلیل کاهش اضطراب در زمینۀ ترس از بارداری باشد. علاوه‌براین زنان در سنین بعد از یائسگی اغلب مسئولیت‌های کم‌تری در زمینۀ فرزند پروری دارند که باعث می‌شود با آرامش باشند و از ارتباط صمیمانه با همسران خود لذت ببرند.

بیشتر بخوانید

ویژگی‌های روابط سالم و اهمیت آن

تشخیص اختلال جنسی در زنان

پزشک با معاینه بدنی و بررسی سوابق و علائم بیمار می‌تواند اختلالات عملکرد جنسی زنان را تشخیص دهد. همچنین با انجام معاینه لگنی و تست پاپ اسمیر، وجود سرطان دهانه رحم یا تغییرات پیش‌سرطانی دهانه رحم را بررسی می‌کند. پزشک ممکن است از بیمار بخواهد تا آزمایشات دیگری را نیز که می‌توانند باعث مشکلات جنسی زنان شوند، انجام دهد.

پزشک با پرسیدن سوالاتی در مورد نگرش بیمار نسبت به روابط جنسی، آسیب یا سوءاستفاده جنسی در گذشته، مشکلات در روابط زناشویی یا اعتیاد به الکل و مواد مخدر می‌تواند تشخیص دهد که آیا عوامل روانی علت اختلال رابطه جنسی زن هستند یا خیر.
در تشخیص مشکلات جنسی زنان نقش سن نیز در نظر گرفته می‌شود. همچنین، ممکن است از بیمار خواسته شود تا تست‌های آزمایشگاهی را برای بررسی موارد فیزیکی احتمالی که منجر به اختلال عملکرد جنسی می‌شوند، انجام دهد.

چه زمان به پزشک مراجعه کنیم؟

بسیاری از زنان مشکالتی در زمینه ی عملکرد جنسی گاه به گاه دارند. البته زمانی که این مشکل دائمی باشد می تواند به اضطراب و ناراحتی در زنان و همسران آن ها منجر شود و به همین دلیل تاثیری منفی برارتباط بین این دو شود. اگر مداوم این مشکالت را دارید ماما یا پزشک خودتان را برای ارزیابی و درمان یا ارجاع به مشاور و روان درمان گر ببینید.

در مورد علل اختلالات جنسی و روش درمان آن چه می‌دانید؟

راه‌های درمان مشکلات جنسی در زنان 

با بررسی علت بی‌میلی جنسی زنان در روابط زناشویی و تشخیص علت فیزیکی یا روانی آن می‌توان بسیاری از انواع مشکلات جنسی را درمان کرد. معمولاً در طی این روند، بیمار، پزشک و درمانگران با یکدیگر همکاری می‌کنند. ممکن است نیاز باشد که شریک جنسی زن در بخشی از این روند درمانی مشارکت کند. راه‌های درمان اختلال عملکرد جنسی زنان عبارت است از:

ارائه آموزش؛

آموزش بیماران بسیار ﺣﺎﺋﺰ اﻫﻤﯿﺖ است زیرا به زنان کمک می‌کند تا بر اضطراب مرتبط با عملکرد جنسی غلبه کنند. آگاهی از رفتارهای جنسی و واکنش‌های عادی می‌تواند به کاهش اضطراب منجر شود.
کسب اطلاعات در مورد آناتومی طبیعی بدن، عملکرد جنسی، تغییرات مربوط به دوران پیری، بارداری و یائسگی ممکن است در کاهش ترس زنان موثر باشند. زنان باید بدانند که اجازه دارند از تجربه جنسی و رابطه جنسی لذت ببرند.

  • بی‌توجهی به موارد اضطراب‌آور:

شامل روش‌های آرامبخش در روابط زناشویی که منجر به کاهش اضطراب و افزایش آرامش در رابطه می‌شود. این روش‌ها توسط روان‌درمانگر یا رفتاردرمانگر آموزش داده می‌شود.

  • تشویق به انجام رفتارهای غیرزناشویی:

این دسته از رفتارها لزوما رفتارهای جنسی نیستند و می‌توانند شامل گفتگوهای محبت‌آمیز میان همسران باشد که آرامش و ارتباط نزدیک را ایجاد کند.

  • کاهش درد:

اگر اختلال عملکرد جنسی ناشی از احساس درد باشد، می‌توانید درد هنگام نزدیکی را به روش‌های زیر کاهش دهید:

• تغییر پوزیشن‌های جنسی در برخی از مواقع می‌تواند درد را به حداقل برساند یا آن را برطرف کند.
• روان‌کننده‌های واژینال به کاهش درد ناشی از اصطکاک در هنگام رابطه جنسی کمک می‌کنند.
• استراحت قبل از مقاربت (حمام گرم، مراقبه) ممکن است درد را کاهش دهد.
• اجتناب از دخول عمیق.
• پزشک ممکن است توصیه کند برای به حداقل رساندن درد، قبل از مقاربت از داروهای ضد‌التهابی غیر استروئیدی (NSAID) ها استفاده کنید.

هورمون درمانی؛

هورمون درمانی ممکن است به بهبود عملکرد جنسی زنان کمک کند. استفاده از هورمون استروژن می‌تواند با آتروفی واژن (نازک شدن، خشک شدن و التهاب دیواره‌های واژن بر اثر کاهش یا کمبود استروژن)، اختلالات خلقی یائسگی و علائمی مانند گرگرفتگی که برعملکرد جنسی زنان تأثیر منفی دارند، مقابله کند.

بنابراین...

نباید نیازهای یکدیگر را نادیده گرفت و برروی مشکلات ایجاد شده سرپوشی نهاد، زیرا بعداٌ در نقطه‌ای دیگر از زندگی این مسائل سرکوب شده سرباز می‌کنند، اما این بار به شکل وخیم‌تری که می‌تواند به تنهایی زندگی را از پای در بیاورد. پس بهتر است جهت حل و درمان مشکلات‌تان به روانپزشک مراجعه کنید.

شما برای درمان اختلالات جنسی و موفقیت در زندگی زناشویی خود، از چه روشی استفاده می‌کنید؟

منبع: مجله سلامت زنان و خانواده