پیشگیری از سرطان به معنای اقداماتی است که، برای کاهش احتمال ابتلا به سرطان انجام می‌شوند. با پیشگیری از سرطان، تعداد موارد جدید ابتلا به سرطان در یک گروه یا جمعیت کاهش می‌یابد.

خوشبختانه این کار تعداد مرگ و میر ناشی از سرطان را نیز کاهش خواهد داد. برای جلوگیری از ایجاد سرطان‌های جدید، دانشمندان به دنبال کسب اطلاعات درباره عوامل خطر و عوامل حفاظت‌ کننده در برابر سرطان هستند.

هر چیزی که شانس ابتلا به سرطان را در شما افزایش دهد، یک عامل خطر؛ و هر چیزی که شانس ابتلا به سرطان را در شما کاهش دهد، یک عامل محافظ در برابر سرطان، نامیده می‌شود.

سرطان دهانه رحم

دوری از برخی از عوامل خطر امکان پذیر است اما برای بسیاری از عوامل این امکان وجود ندارد. برای مثال، استعمال دخانیات و ژن‌های موروثی خاص هر دو از عوامل خطر در برخی انواع سرطان هستند، اما تنها می‌توان از استعمال دخانیات خودداری کرد. 

انجام تمرین‌های ورزشی منظم و یک رژیم غذایی سالم می‌تواند از عوامل محافظ در برابر برخی از انواع سرطان‌ها باشد.

اجتناب از عوامل خطر و افزایش عوامل محافظ می‌تواند خطر ابتلا به سرطان را کاهش دهد اما به این معنا نیست که شما هرگز مبتلا به سرطان نخواهید شد!

در هر صورت روش‌های مختلفی برای پیشگیری از ابتلا به سرطان در حال بررسی و مطالعه هستند که از جمله آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • تغییر سبک زندگی با عادات تغذیه‌ای.
  • اجتناب از عواملی که می‌دانیم موجب ابتلا به سرطان خواهند شد.
  • استفاده از داروهای لازم برای درمان یک وضعیت پیش‌ سرطانی یا جلوگیری از آغاز بیماری سرطان.

سرطان دهانه‌ رحم

سرطان دهانه‌ رحم نوعی بیماری است، که در آن سلول‌های بدخیم سرطانی در دهانه‌ رحم شکل می‌گیرند. 

منظور از دهانه‌ رحم قسمت پایینی، انتهایی و باریک‌ رحم است «رحم عضوی تو خالی و گلابی شکل است که جنین در آن رشد می‌کند». دهانه‌ رحم، رحم را به واژن «مجرای تولد نوزاد» متصل می‌کند.

آناتومی دستگاه تناسلی زنان

اعضای دستگاه تناسی زنان شامل رحم، تخمدان‌ها، لوله‌های فالوپ، دهانه‌ رحم و واژن هستند. رحم دارای یک لایه‌ی ماهیچه‌ای خارجی به نام میومتریوم و یک لایه‌ی داخلی به نام اندومتریوم است.

آناتومی دستگاه تناسلی زنان

سرطان دهانه‌ رحم معمولا به آرامی و در طول زمان ایجاد می‌شود. پیش از آن‌ که سرطان در دهانه‌ رحم ایجاد شود، سلول‌های دهانه‌ رحم دچار مجموعه تغییراتی می‌شوند که در اثر آن سلول‌هایی غیر طبیعی در بافت دهانه‌ رحم ظاهر می‌شوند.

زمانی که سلول‌ها از حالت طبیعی به سلول‌های غیر طبیعی تغییر وضعیت می‌دهند، این روند دیسپلازیا نام دارد. ممکن است سلول‌های غیر طبیعی دهانه‌ رحم بدون نیاز به درمان از بین بروند، باقی بمانند و یا در طول سال‌های متمادی به سلول‌های سرطانی تبدیل شوند.

پیشنهاد مطالعه

تفاوت سرطان روده بزرگ و سرطان مقعد چیست؟

پیشگیری از سرطان دهانه‌ رحم

برای پیشگیری از سرطان دهانه رحم چند نکته کلیدی وجود دارد که در ادامه به بررسی آن‌ها می‌پردازیم.

  • اجتناب از عوامل خطر و افزایش عوامل پیشگیرانه می‌تواند به پیشگیری از سرطان کمک کند.
  • این دو مورد عوامل خطر ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم هستند:
  1. آلودگی به ویروس پایپلوم انسانی «HPV»
  2. هورمون دی‌اتیل‌استیل بسترون «DES»

در زنانی که به عفونت ویروسی HPV مبتلا می‌شوند، عوامل خطر دیگری نیز می‌تواند خطر ابتلا به این نوع سرطان را افزایش دهد، این عوامل عبارتند از:

  • به دنیا آوردن فرزندان متعدد
  • استفاده از داروهای ضدبارداری خوراکی برای مدت طولانی
  • سیگار کشیدن

عوامل افزایش دهنده خطر ابتلا به HPV 

  • سیستم ایمنی ضعیف 
  • فعالیت جنسی در سنین پایین یا داشتن شریک‌های جنسی متعدد

عوامل کاهش دهنده خطر ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم 

  • خودداری از فعالیت جنسی
  • تزریق واکسن HPV
  • استفاده از‌ کاندوم هنگام برقراری رابطه‌ جنسی

تست‌های بالینی پیشگیری از سرطان برای مطالعه‌ روش‌های مختلف پیشگیری به کار گرفته می‌شوند. روش‌های جدیدی برای پیشگیری از سرطان دهانه‌ رحم در آزمایش‌های بالینی تحت مطالعه هستند.

دوری از عوامل خطر و تقویت عوامل حفاظت کننده می‌تواند موجب پیشگیری از  ابتلا به سرطان شود.

اجتناب از عوامل خطر می‌تواند به پیشگیری از برخی انواع سرطان کمک کند. عوامل خطر در ابتلا به سرطان شامل استعمال دخانیات، اضافه وزن و کم تحرکی هستند. 

گرایش به عوامل پیشگیرانه مانند ترک کردن دخانیات و فعالیت ورزشی بیشتر نیز می‌تواند به پیشگیری از برخی سرطان‌ها کمک کند. 

با پزشک یا دیگر متخصصان بهداشت خود درباره‌ اینکه چگونه می‌توانید خطر ابتلا به سرطان را در خود کاهش دهید مشورت کنید.

عوامل ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم

در سراسر دنیا، سرطان دهانه رحم چهارمین عامل بیشترین موارد سرطان و همچنین چهارمین عامل بیشترین مرگ‌ها از سرطان در زنان است. اکنون به بررسی عوامل خطر در ابتلا به این بیماری می‌پردازیم.

  • آلودگی به ویروس HPV

سرطان دهانه‌ رحم تقریبا همیشه از آلودگی به ویروس پاپیلوم انسانی «HPV» ناشی می‌شود؛ ویروسی که از طریق تماس جنسی منتقل می‌شود. 

حدود ۸۰ نوع مختلف از ویروس پاپیلوم انسانی وجود دارد و تقریبا ۳۰ مورد از آن‌ها می‌توانند نوعی عفونت را در دهانه‎‌ رحم ایجاد کنند. انواع شماره ۱۶ و ۱۸ از ویروس HPV معمولا با سرطان دهانه‌ رحم در ارتباط هستند.

در بیشتر مواقع، سیستم ایمنی بدن می‌تواند پیش از ایجاد سرطان با عفونت ناشی از ویروس HPV مبارزه کند. تنها تعداد بسیار اندکی از زنانی که به عفونت ناشی از ویروس HPV مبتلا شده‌اند سرطان دهانه‌ رحم می‌گیرند.

  • دی‌اتیل استیل بسترول «DES»

قرارگرفتن جنین در معرض مقدار زیادی از ماده‌ای به نام دی اتیل استیل بسترول «DES» در رحم مادر خطر بروز دیسپلازی در دهانه‌ رحم و آدنوکارسینوم سلول شفاف را در واژن و دهانه‌ رحم افزایش می‌دهد. 

در بین سال‌های ۱۹۴۰ و ۱۹۷۱، برای جلوگیری از سقط جنین (زایمان زودرس جنینی که نمی‌تواند زنده بماند) به برخی از زنان باردار در ایالات متحده مقادیری DES تجویز می‌شد.

دی‌اتیل استیل بسترول

در زنانی که به عفونت HPV مبتلا هستند، عوامل خطر دیگری هم می‌تواند احتمال ایجاد سرطان دهانه‌ رحم را بالا ببرد، که از این قرار هستند:

  • زایمان‌های متعدد

در میان زنانی که به عفونت HPV مبتلا هستند، خطر ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم، «کسانی که ۷ زایمان کامل یا بیشتر داشته‌اند» افزایش خواهد یافت.

بیشتر بخوانید

درباره انسفالوپاتی HIV یا دمانس ایدز چه می‌دانید؟

  • استفاده طولانی مدت از داروهای ضد بارداری 

در میان زنانی که آلوده به ویروس HPV‌ هستند، خطر ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم در کسانی که برای ۵ تا ۹ سال از داروهای خوراکی ضدبارداری «قرص‌های ضد بارداری» استفاده کرده‌اند، سه برابر بیشتر از زنانی است که هیچ‌گاه از قرص‌های خوراکی ضدبارداری استفاده نکرده‌اند. 

این خطر در صورت استفاده از این داروها به مدت ۱۰ سال یا بیشتر چهار برابر بیشتر خواهد بود. در زنانی که مصرف داروهای ضدبارداری خوراکی را قطع می‌کنند، با گذشت ۱۰ سال، خطر ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم به مقدار مشابه با زنانی که هرگز از این داروها استفاده نکرده‌اند باز می‌گردد.

  • مصرف دخانیات

در میان زنانی که به ویروس HPV آلوده شده‌اند، خطر ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم در کسانی که یا خودشان سیگار می‌کشند و یا در معرض دود سیگار قرار می‌گیرند بیشتر است. 

خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم در زنان، با تعداد سیگارهایی که فرد در طول روز می‌کشد و مدت دوره‌ای که شخص از سیگار استفاده می‌کند، رابطه مستقیم دارد.

در کسانی که سیگار می‌کشند یا قبلا سیگار می‌کشیده‌اند، خطر دیسپلازیای دهانه‌ رحم و سرطان مهاجم در آن ناحیه دو تا سه برابر بیشتر است.

عوامل آلودگی به ویروس پاپیلوم انسانی

عوامل زیر خطر آلودگی به ویروس HPV را افزایش می‌دهند:

  • ضعف سیستم ایمنی

ضعیف بودن سیستم ایمنی که ناشی از سرکوب سیستم ایمنی یا Immunosuppression است، خطر آلودگی به ویروس HPV  و ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم را افزایش می‌دهد. سرکوب سیستم ایمنی باعث می‌شود، توانایی بدن برای مقابله با عفونت‌ها و سایر بیماری‌ها کاهش یابد.

سرکوب سیستم ایمنی می‌تواند در اثر یکی از موارد زیر یا مشکلات دیگر ایجاد شود:

 ویروس نقص ایمنی انسانی یا HIV؛ 

این ویروس موجب ابتلا به بیماری ایدز شده و سیستم ایمنی بدن را ضعیف می‌کند. برای کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با عوارض ویروس HIV می‌توانید به مقاله دیگر گیتی‌مد با عنوان خطرناکترین عوارض HIV چیست؟ مراجعه فرمایید.

داروهایی که برای جلوگیری از پس زدن اعضای جدید پس از پیوند عضو به بیمار داده می‌شوند؛ 

زنانی که تجربه‌ی پیوند عضو داشته‌اند از داروهایی استفاده می‌کنند که سیستم ایمنی بدن را تضعیف کرده و به جلوگیری از پس زدن عضو جدید کمک می‌کنند.

زنانی که به ویروس HPV آلوده شده‌اند یا پس از پیوند عضو از داروهایی برای جلوگیری از پس زدن آن استفاده می‌کنند، شانس کمتری برای مقابله با عفونت HPV دارند و به این ترتیب بیشتر در معرض ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم قرار می‌گیرند.

  • فعالیت جنسی در سنین پایین یا داشتن شرکای جنسی متعدد

خطر آلودگی به عفونت HPV در زنانی که پیش از سن ۱۸ سالگی فعالیت جنسی خود را آغاز کرده‌اند و یا ۶ شریک جنسی یا بیشتر داشته‌اند بیشتر است.

عوامل حفاظت‌کننده 

عوامل حفاظت کننده‌ زیر خطر ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم را کاهش می‌دهد:

یادآوری: غربالگری با آزمایش پاپ اسمیر و تست دی.ان.ای ویروس HPV تعداد موارد جدید ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم را کاهش می‌دهد.

  • اجتناب از فعالیت جنسی

تقریبا تمامی موارد سرطان دهانه‌ رحم در اثر عفونت با ویروس HPV ایجاد می‌شوند، که از طریق روابط جنسی منتقل می‌شود. در زنانی که فعالیت جنسی ندارند خطر ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم تقریبا صفر است.

تزریق واکسن HPV

  • تزریق واکسن HPV 

واکسن‌هایی که از بدن در برابر آلودگی به ویروس HPV مراقبت می‌کنند، خطر ابتلا به سرطان دهانه‌ رحم را تا حد زیادی کاهش می‌دهند. این واکسن‌ها، برای زنانی که پیش از این به ویروس HPV آلوده شده‌اند نقش محافظتی ندارند.

واکسن‌های متعددی برای جلوگیری از آلودگی به ویروس HPV از سوی سازمان غذا و داروی ایالات متحده «FDA» تأیید شده‌اند. مطالعات نشان داده است که این واکسن‌ها می‌توانند از آلودگی به انواعی از ویروس HPV که بیشتر موارد سرطان دهانه‌ رحم ناشی از آن‌هاست جلوگیری به عمل آورند. 

محافظت در برابر آلودگی به ویروس HPV برای ۶ تا ۸ سال دوام دارد. مشخص نیست که آیا این محافظت در برابر آلودگی می‌تواند برای مدت بیشتری دوام بیاورد یا خیر.

عوارض تزریق واکسن HPV

عوارض تزریق واکسن  HPV شامل سرگیجه، احساس ضعف، سردرد، تب و قرمزی و حساسیت در ناحیه‌ تزریق هستند. واکنش‌های آلرژیک به این واکسن نادر هستند. تزریق واکسن HPV‌در هنگام بارداری اثری منفی بر روند بارداری نخواهد داشت.

  • استفاده از روش‌های سدی (فیزیکی) پیشگیری از بارداری

برخی از روش‌هایی که برای پیشگیری از ابتلا به بیماری‌های منتقل شونده از طریق رابطه‌ جنسی به کار می‌روند، می‌توانند خطر آلودگی به ویروسHPV را نیز کاهش دهند. 

استفاده از روش‌های سدی چون کاندوم یا دیافراگم می‌تواند به محافظت در برابر آلودگی به عفونت ویروسی HPV کمک کند.

آزمایش‌های بالینی پیشگیری از سرطان برای مطالعه شیوه‌های پیشگیری از سرطان و شیوه‌های کاهش خطر ابتلا به انواع مختلف سرطان مورد استفاده قرار می‌گیرند. 

برخی از آزمایش‌های پیشگیری روی افراد سالمی انجام می‌شوند که مبتلا به سرطان نیستند، اما خطر ابتلا به سرطان در آن‌ها بالا است. 

پیشنهاد مطالعه

نقش درمان‌های مکمل در بهبود سرطان

سایر آزمایش‌های پیشگیری روی افرادی انجام می‌شوند که در گذشته سرطان داشته‌اند و سعی می‌کنند از ابتلا به سرطانی مشابه پیشگیری کنند و یا شانس ابتلا به نوع دیگری از سرطان را در خود کاهش دهند. 

دیگر آزمون‌ها به کمک داوطلبان سالمی انجام می‌شوند که، عوامل خطر ابتلا به سرطان در آن‌ها مشاهده نشده است.

هدف از انجام برخی آزمایش‌های بالینی پیشگیری از سرطان فهم این مطلب است که آیا اقدامات یا رفتار فرد می‌تواند در پیشگیری از ابتلا به سرطان موثر باشد یا خیر. 

این رفتارها شامل مصرف میوه و سبزیجات، ورزش کردن، ترک کردن دخانیات، یا استفاده از برخی داروهای خاص، ویتامین‌ها، مواد معدنی یا مکمل‌های غذایی هستند.

برای کسب اطلاعات بیشتر درباره آزمایش‌های بالینی که از سوی موسسه‌ ملی سرطان آمریکا (NCI) حمایت می‌شوند، می‌توانید به وب‌سایت این مرکز مراجعه کنید. 

همچنین برای مطالعه و کسب اطلاعات بیشتر در رابطه با انواع سرطان و راه‌های پیشگیری و درمان آنها، می‌توانید به بخش اطلاعات پزشکی وبسایت گیتی‌مد مراجعه نمایید.

منبع: cancer.gov