زایمان یکی از حساس‌ترین فرآیندهای پزشکی است. زنان در این شرایط بسیار مضطربند و همواره به دنبال راهی جهت کاهش درد زایمان هستند. 

از آنجایی که بارداری و در انتها زایمان جزء لاینفکی از زندگی اکثر زنان، محسوب می‌شود توجه به این موضوع، در امر پزشکی بسیار حائز اهمیت است. همچنین همیشه این سوال در بین آن‌ها مطرح است که چه روش‌هایی برای زایمان وجود دارد و بهترین روش برای وضع حمل کدام است؟

در ادامه "گیتی لایف" سعی دارد شما را با روش‌هایی که تاکنون برای زایمان انجام شده است، آشنا کند تا روش مناسب خود را برای وضع حمل انتخاب کنید و آن را با متخصص زنان و زایمان خود مطرح کنید.

زایمان طبیعی و هر آنچه که لازم است بدانید

آشنایی با فرآیند زایمان

زایمان طبیعی، همیشه به عنوان فرآیندی بسیار دردناک برای زنان محسوب می‌شود، بنابراین نسبت به آن، ترس و استرس بسیار زیادی وجود دارد. این موضوع مخصوصا در خانم‌هایی که اولین بارداری خود را پیش‌رو دارند، چند برابر بیشتر از زنانی است که تجربه قبلی زایمان را داشته‌اند. بنابراین طبیعی است که افراد به دنبال روش‌هایی با کمترین درد ممکن باشند. فرآیند زایمان به طور کلی به دو دسته اصلی یعنی زایمان طبیعی و سزارین تقسیم می‌شود.

لازم به ذکر است، روش‌هایی که به تازگی برای زایمان بدون درد مطرح می‌شوند، صرفا روش‌هایی برای افزایش کیفیت زایمان و  در نتیجه کاهش عوارض و درد آن است. که در ادامه تعدادی از این روش‌ها را شرح خواهیم داد.

راهکارهای کاهش درد زایمان طبیعی؛

برای کمک به کاهش درد در طول زایمان چند مورد را پیش از بارداری یا در دوران بارداری باید انجام دهید. 

ورزش‌های منظم

ورزش‌های منظم و تحت نظر پزشک، می‌تواند به ماهیچه‌ها کمک و بدن را برای استرس درد ناشی از زایمان طبیعی آماده ‌کند. همچنین ورزش علاوه بر اینکه سبب افزایش مقاومت زنان در مقابله با استرس بارداری می‌شود، تحمل آن‌ها را در صورتیکه درد زایمان طولانی شود را نیز افزایش می‌دهد.

مورد مهمی که در بارداری باید به خاطر داشته باشید این است که ورزش را نباید بیش از حد مجاز انجام داد. دربارۀ اینکه ورزش مناسب برای بارداری با وضعیت بدنی خاص هر فرد چه خواهد بود، با پزشک خود صحبت کنید. اگر در کلاس‌های آمادگی زایمان شرکت کنید، فنون مختلفی را برای کنترل درد آموزش خواهید دید، از جمله فنونی که برای تقویت ماهیچه‌های رحم و کاهش درد زایمان وجود دارد میتوان به موارد زیر اشاره نمود:

  • روش لاماز:

این روش به صورت وسیعی در امریکا مورد استفاده قرار می‌گیرد. لاماز به زنان می‌آموزد که زایمان طبیعی، فرآیندی سالم و ایمن است و با شرکت در کلاس‌های آموزش لاماز درباره ادراک خود از کاهش درد، تمرین‌های تنفسی در زمان زایمان، آرامش روانی و ماساژ، توسط یک ماما آموزش می‌بینند. 

لاماز رویکردی است که دربارۀ کاهش درد و وضعیت خنثی به مادران آگاهی می‌دهد و این که چه روش زایمانی درست است آگاهانه تصمیم بگیرند.

  • روش برادلی:

این روش که تولد همراه با مدیریت زایمانی توسط همسر نام دارد رویکردی طبیعی برای تولد و همزمان مشارکت فعالانۀ پدر به عنوان یک حمایت کنندۀ زایمان می‌باشد.

یک هدف مهم، روش برادلی این است که از دارو درمانی تا زمانی که واقعا ضروری باشد پرهیز شود. این روش همچنین برتغذیۀ درست و ورزش در خلال بارداری و استراحت و فنون تغذیه‌ای خوب روشی مناسب برای فائق آمدن بر درد است و تاکید دارد.

اگرچه روش برادلی بر حمایت بدون دارو برای تجربۀ تولد استوار است اما بر عوارض یا مشکلات ناخواسته مانند سزارین اورژانسی نیز تاکید دارد.

زایمان طبیعی و هر آنچه که لازم است بدانید

روش‌های آماده شدن برای زایمان طبیعی؛

هیپنوتیزم، یوگا، مدیتیشن، راه رفتن، ماساژ یا فشار متقابل، تغییر وضعیت، دوش گرفتن، شنیدن موسیقی ملایم، حواس با شمردن یا به چیزی که ذهن را از درد دور کند، از روش‌های کاهش درد هستند. 

پیشنهاد مطالعه

شایع‌ترین تفاوت‌های بارداری اول و دوم

روش‌های کاهش درد زایمان؛

درمان‌های مختلفی برای کاهش درد در خلال زایمان وجود دارند که بستگی به شرایط و موقعیت دارد. با ماما در مورد خطرات و فواید هر کدام از روش‌ها می‌توان صحبت کرد.

بی‌حس کننده‌ها:

کاهش‌دنده‌های درد می‌توانند در بسیاری از موارد تجویز شوند. اگر این داروها به صورت تزریق وریدی (IV) یا ‌عضله‌ای تجویز شوند، بر کل بدن اثر می‌گذارند.

بی‌حسی موضعی:

بسیاری از زنان تصور می‌کنند این بی‌حسی، درد را در دوران زایمان از بین می‌برد. اگرچه در این روش‌ها با متوقف ساختن حس در نقاط خاصی از بدن به آرامش در زایمان‌های طبیعی و سزارین یاری می‌رسانند، اما عوارض جانبی مانند احساس تهوع و سرگیجه را در مادر ایجاد می‌کنند.

زایمان طبیعی با استفاده از بی‌حسی اپیدورال؛

نوعی از بی‌حسی موضعی که درد را در کل بدن از ناحیۀ شکم به پایین، مشتمل بر دیواره‌های واژن در خلال درد زایمان متوقف می‌کند. بی‌حسی اپیدورال دربرگیرندۀ تزریق دارو توسط متخصص بیهوشی از راه کاتتر یا لولۀ بسیار نازک و مویینه شکل به ناحیۀ کمر زائو است. مقدار دارویی که باید کم یا زیاد شود بر اساس نیاز بدن تعیین می‌شود.

در نظر داشته باشید که مقدار کمی دارو هم به نوزاد می‌رسد، ولی معمولا روی نوزاد تاثیر جانبی نمی‌گذارد، ولی اپیدورال‌ها اشکالاتی هم دارند. این داروها فشار را پایین می‌آورند و ادرار کردن را با دشواری همراه می‌کنند. همچنین خارش، تهوع، سردرد در مادر از عوارض جانبی این روش است. 

داروهای آرام بخش:

این داروها درد را آرام نمی‌کنند اما به آرام‌سازی و آرامش در زن که دچار اضطراب شده کمک می‌کنند. گاه این داروها همراه با بی‌حس کننده‌ها مصرف می‌شوند و هم روی مادر و هم نوزاد اثر می‌گذارند، برای همین اغلب مورد استفاد قرار نمی‌گیرند.

داروهای آرام بخش، برای زنان حالتی ایجاد می‌کنند که جزئیات زایمان را به خاطر نمی‌آورند، بنابراین باید درباره خطرات و عوارض داروهای آرام بخش با پزشک خود مشورت کنید.

زایمان طبیعی و هر آنچه که لازم است بدانید

زایمان طبیعی بدون داروهای ضددرد؛

برخی از زنان روش زایمان طبیعی و فیزیولوژیک را به این دلیل انتخاب می‌کنند که برای کاهش درد، دارو نمیگیرند و تنها با فنون آرامش بخش و کنترل تنفس، درد زایمان را کاهش می‌دهند.

اثرات داروی ضددرد بر مادر و نوزاد:

داروها با این که بخش زیادی از درد را کنترل می‌کنند ولی تمام درد را از بین نمی‌برند. درد زایمان ممکن است بیش از چیزی باشد که پیش‌بینی می‌کردید. در هر صورت باید آگاه باشید که داروهای ضد درد بر بدن نوزاد اثر می‌گذارند و او را به اصطلاح گیجی و منگ کرده و حتی تغییراتی در ضربان قلب او ایجاد می‌کنند.

بیشتر بخوانید

زایمان آسان با رایحه درمانی

مشورت با ماما و پزشک متخصص زنان؛

می‌توانید گزینه‌های مختلف کنترل درد زایمان را با مامای خود بررسی کنید. درباره روش‌های موجود کنترل درد مشورت کنید و درباره اثربخشی هریک و اینکه چه زمانی استفاده می‌شوند، آگاه شوید تا بهترین روش را انتخاب کنید.

اگر روش‌های کنترل درد زایمان را از درمان‌های دارویی ضددرد موثرتر یافتید، مطمئن باشید که ماما، پزشک یا کارکنان بیمارستان به دانستن این روش‌ها به شما کمک می‌کنند.

همچنین به خاطر داشته باشید، بسیاری از زنان درباره کاهش درد زایمان تصمیماتی می‌گیرند که این روش‌ها برای آنها قابل استفاده نخواهد بود و اغلب به دلایلی تا لحظه آخر، سعی می‌کنند بدون دارو، زایمانی فیزیولوژیک و موفق داشته باشند.

زایمان طبیعی و هر آنچه که لازم است بدانید

کمک گرفتن پس از زایمان

به دوران پس از زایمان که می‌تواند همراه با بی‌قراری و دستپاچگی باشد و به کمک گرفتن از دوستان یا اقوام بیندیشید. زمانی که در زایشگاه هستید از افراد با تجربه اطراف‌تان کمک بگیرید. بسیاری از بیمارستان‌ها متخصصان یا مشاورانی در اختیار دارند که می‌توانند در پرستاری و مراقبت آغوشی از نوزاد یا در زمینۀ شیردهی به شما کمک کنند.

علاوه‌بر همه این‌ها پرستاران، افراد مناسبی برای آموزش چگونگی نگهداری از نوزاد هستند، اینکه چگونه باد گلوی نوزاد را بگیرید، جای خیس کودک را عوض کنید یا به طور کلی از نوزاد خود مراقبت کنید، همه را آموزش خواهید دید و برای رسیدگی به امور منزل نیز می‌توانید از پرستار یا اقوام جوان و نزدیکان خود کمک بگیرید. 

به هر حال حضور دوستان یا اقوام در این زمان بسیار مهم است. حتی ممکن است این افراد مشتاق‌تر هم باشند که به کمک  شما بیایند. حتی اگر در مواردی برای مراقبت از نوزاد، اتفاق نظر نداشته باشید، اما سعی نمایید از تجارب این افراد استفاده کنید. به علاوه، اگر از حضور مهمان در خانه احساس ناخوشایندی دارید یا عذر دیگری برای پذیرش افراد دارید، در این مورد احساس گناه نکنید.

اگر در طول زندگی خود مدت زیادی را با نوزادان نگذرانده باشید، ظرافت و شکنندگی آن‌ها ممکن است هراس‌آور باشد. موارد مهمی وجود دارد که باید به خاطر بسپارید:

  • قبل از این که بخواهید با نوزاد تماس داشته باشید، دستان‌تان را بشویید یا اگر آب در دسترس نبود از ضدعفونی کننده استفاده کنید. چرا که هنوز سیستم ایمنی بدن نوزادان، چندان قوی نشده است و مستعد ابتلا به عفونت‌ها هستند. 
  • اطمینان حاصل کنید حتما افرادی که با نوزاد شما سر وکار دارند، دستانشان کاملا تمیز باشد. 
  • مراقب ناحیۀ سر و گردن کودک باشید.
  • وقتی نوزاد گریه می‌کند، او را در گهواره گذاشته و آرام تکان دهید و از وضعیت قرارگیری سر نوزاد، به صورت صحیح اطمینان حاصل کنید. تکان دادن شدید نوزاد، می‌تواند منجر به آسیب مغزی و حتی مرگ او شود. 
  • اگر نیاز است که نوزاد را از خواب بیدار کنید، اینکار را با بازی انجام دهید و یا گونه‌هایش را به آرامی لمس کنید. 
  • مطمئن شوید کودک در کریر، کالسکه یا هر محفظۀ دیگری مخصوص نگهداری کودک، به درستی محافظت شده و امکان افتادن او وجود ندارد.
  • از هرگونه انجام حرکات خشن، بالا انداختن و پرت کردن نوزاد بپرهیزید. به خاطر داشته باشید نوزاد هنوز برای بسیاری از بازی‌ها مانند تکان دادن روی زانوها یا پرتاب کردن نوزاد در هوا و... آمادگی ندارد.

منبع: مجله مامایی دوران بارداری