در طول دوران بارداری یا پس از زایمان و به دنیا آمدن کودک, حدود 10 تا 13 درصد زنان، نوعی افسردگی موسوم به افسردگی پس از زایمان معروف به PND را تجربه می‌کنند. تغییرات هورمونی, وجود استرس یا سوابق افسردگی‌, خصوصیات شخصی مادر و سن بارداری از دلایل مهم این افسردگی هستند. 

بسیار مهم است که در صورت طولانی شدن و یا شدیدتر شدن علائم افسردگی و تاثیرات منفی آن بر روی کودک و خانواده, درمان‌ها و مشاوره‌های لازم به مادر داده شود.  

Woman-new-baby-worry.jpg

چه عواملی سبب افسردگی پس از زایمان می‌شود؟

نقطه نظرهای مختلفی درباره علل افسردگی پس از زایمان وجود دارد، اما موارد زیر شامل رایج‌ترین عوامل بروز این نوع افسردگی هستند:

  1. تغییرات هورمونی در طول دوران بارداری و پس از به دنیا آمدن کودک که اثرات آن در برخی مادران شدیدتر است.
    افزایش سطح هورمون‌هایی مثل استروژن و پروژسترون و یا در بعضی موارد کاهش سطح هورمون تیروئید، می‌تواند سبب بروز این افسردگی شود.
  2. خصوصیات فردی مادر
  3. کاهش حمایت‌های اجتماعی از سوی دوستان و اطرافیان 
  4. وجود تجربه قبلی "کودک آزاری" در مادر
  5. سن بارداری
  6. وجود استرس یا افسردگی‌های قبلی
  7. درآمد پایین
  8. اعتماد به نفس پایین
  9. کیفیت روابط مادر با همسر و اقوام 
  10. عوامل استرس‌زا

پیشنهاد مطالعه

علائم روانی استرس در بارداری و تاثیر آن بر جنسیت جنین

اهمیت روابط زوجین در کاهش افسردگی پس از زایمان

تحقیقات موسسه حمایت از سلامت زنان "Jean Hailes" در استرالیا نشان می‌دهد که شش ماه بعد از به دنیا آمدن کودک, احتمال بروز علائم افسردگی در زنانی که همسر آنها دلسوز, با ملاحظه و قدرشناس هستند، بسیار کمتر است، اما در عین حال, احتمال بروز این علائم در این شش ماه با وجود همسری که بیش از اندازه سخت‌گیر بوده و دائم آنها را کنترل می‌کند بسیار بیشتر است. 

یکی از محققان این موسسه، دکتر سونیا (Dr. Sonia McCallum) معتقد است که علاوه بر خصوصیات اخلاقی پدر, بهتر شدن رابطه والدین نیز می‌تواند بسیار مهم باشد. او معتقد است که محکم‌تر و بهتر شدن روابط بین پدر و مادر ارتباط مستقیم با بهبود علائم افسردگی پس از زایمان دارد. 

دکتر سونیا می‌گوید: «زوجین باید به اهمیت داشتن ارتباط بیشتر با یکدیگر توجه کنند. حالا که دیگر با آمدن کودک تعادل در زندگی هر دوی آنها تقریبا از میان رفته است، باید زوجین برای روابط خود برنامه‌ریزی کنند و به آن سمت و سو دهند. یعنی تمرکز باید از روی مادر برداشته شده و نقش پدر نیز در نظر گرفته شود.» 

راهکارهای کاهش افسردگی پس از زایمان

  • در ابتدا آگاه باشد که چگونگی مراقب ایده آل از کودک و مدیریت خانه با وجود او, برای همه والدین چالش برانگیز و سخت بوده و شما در این مسیر تنها نیستید. 
  • با پزشکان متخصص زنان و کودکان در تماس باشید و از آنها مشورت بگیرید تا چگونگی اجرای شیوه‌هایی مثل غذا دادن، بازی کردن و خواب کافی را به شما آموزش دهند. 
  • با همسرتان در مورد حجم کارهای خانه صحبت کنید. از یکدیگر انتقاد نکنید, بلکه درباره چگونگی تقسیم آنها به توافق برسید.
  • کارهای مربوط به کودکتان را نیز باهم انجام دهید. کودک شما از اینکه هم پدر و هم مادرش از او مراقبت کنند, او را به حمام ببرند و پوشکش را عوض کنند؛ لذت می‌برد.
  • پیشنهادهایی که ممکن است دوستان و یا اعضای خانواده در مورد چگونگی مراقبت از کودک به شما بدهند را قبول کرده و به آنها عمل کنید.
  • سعی کنید فعالیت‌ها و علایقتان را که عادت داشتید قبل از فرزند‌دار شدن انجام دهید, دوباره از سر بگیرید.

کمک و همکاری والدین به یکدیگر

  • در نگهداری از کودک خود فعالانه همسر خود را همراهی کنید.
  • کارهای خانه را به طور منصفانه با هم تقسیم کنید.
  • نیازهای یکدیگر را درک کنید, با هم مهربان باشید و به یکدیگر را دلگرمی دهید.
  • از یکدیگر انتقاد نکنید و اعتماد به نفس یکدیگر را تضعیف نکنید.
  • اشتیاق دیگران برای دیدن شما و کودکتان را به گونه‌ای مدیریت کنید که این رفت و آمدهای مکرر سبب خستگی بیشتر شما نشود.
  • زمانی را برای دور بودن از مسئولیت‌های روزانه اختصاص دهید تا بتوانید به نوبت اوقاتی آرام و به دور از هیاهو داشته باشید.

کمک کردن خانواده و دوستان

  • در کمک به والدین پیش قدم باشید, کمک خواستن از دیگران برای نگهداری از فرزند پر سر و صدا برای بیشتر والدین جوان سخت است.
  • بیشتر کارهایی را که نیازمند حضور والدین هستند را بر عهده بگیرید. برداشتن بچه‌ها از مدرسه, خرید, پختن غذا, شستن ظرف‌ها یا لباس‌ها از این دست کارها هستند.
  • آنها را برای شام دعوت کنید تا از اولین تجربیات خودشان از بچه‌داری بگویند, شما نیز سعی کنید تا راه حل‌هایی را برای مشکلاتشان ارائه دهید. 
  • سعی کنید آنها را با دیگر والدین جوانی که تازه بچه‌دار شدند، آشنا کنید یا از زندگی آنها برایشان تعریف کنید.
  • از آنها تعریف و تمجید کرده و تشویقشان کنید تا والدین خوبی برای کودکشان باشند.

منبع: www.jeanhailes.org.au