کودکان در بعضی مواقع برای رسیدن به خواسته خود رفتارهایی مانند گریه، پرخاشگری، شیطنت‌های آزار دهنده و ... را انتخاب می‌کنند. اما رفتار صحیح در مقابل کودکی که گریه می‌کند یا رفتارهای نامناسب دارد چیست؟! آیا تنبیه شیوه مناسبی است برای برخورد با کودکی که گریه می‌کند؟!

تنبیه چیست؟

تنبیه کودک نقش مهمی در تربیت او دارد، ولی به شرطی‌که به صورت درست انجام شود؛ زیرا اگر تنبیه به درستی صورت نگیرد، کودک دچار مشکلات روحی و روانی خواهد شد. 

زمانی‌که می‌خواهیم کودکمان را تنبیه کنیم، باید حواسمان به این باشد که از تنبیه بدنی کودک خودداری کنیم ، یکی از روش‌هایی که می‌توانیم برای تنبیه از آن استفاده کنیم تنبیه کلامی است. 

شاید با خود فکر کنیم تنبیه کلامی، به معنی داد و فریاد کردن و تحقیر کودک است، ولی منظور ما روش‌های صحیح تنبیه کلامی است.

از آنجاکه ارتباط سبک زندگی مادران باردار با سلامت نوزادان، بسیار مهم است، بنابراین باید درباره تمام مسائل پیرامون تربیت کودک، حتی در دوران بارداری نیز مطالعه داشته باشیم. در ادامه با روش‌های صحیح تنبیه کلامی، آشنا می‌شویم.

روش‌های تنبیه کلامی 

برای اکثر ما اتفاق افتاده که نمی‌دانیم با رفتار بد کودکمان چطور برخورد کنیم؟! در این مقاله با چند روش مناسب برای تنبیه کودکانی که با گریه می‌خواهند به خواسته خود برسند، به شما پیشنهاد می‌دهیم:

  • عدم استفاده از کلمات و جملات منفی و مایوس‌کننده

در این روش باید مراقب کلام خود باشیم و از گفتن جملاتی مثل "تو بچه بدی هستی» یا "دیگه دوستت ندارم"، جداً خودداری کنیم. 

هیچ‌وقت شخصیت کودکتان را با کار اشتباهی که می‌کند، زیر سئوال نبریم. به‌طور مثال به جای اینکه بگویید «تو بچه بدی هستی چون این کار را انجام دادی» بگویید «تو بچه خیلی خوبی هستی ولی این کار تو درست نیست، بهتر است اینکار را انجام ندهی»، به او اطمینان دهید که او را دوست دارید ولی کار او درست نبوده.

  • استفاده از افعال مناسب و تاکیدی

روش دیگر تنبیه کلامی این است که به کودک بگوییم چه کاری را انجام دهد، نه اینکه بگوییم چه کاری را انجام ندهد. 

برای مثال اگر کودک شما تمام لباس‌های کشوی شما را بیرون ریخت، به جای اینکه بگوییم "این چه‌کاری است که می‌کنی؟! نباید آنها را بیرون بریزی." بگوییم "جای لباس‌ها داخل کشو است، بیا باهم آنها را در جای خود بچینیم." 

یا اگر کودک شما فریاد زد نگوییم "اینقدر جیغ نکش" باید بگوییم "عزیزم با صدای آرام‌تر صحبت کن تا متوجه حرفهایت شوم."

  • محدود کردن کودک

روش سوم محروم کردن است. برای مثال وقتی کودک، کار اشتباهی انجام می‌دهد با آرامش به او می‌گوییم «کار تو اشتباه بود و به خاطر کاری که انجام دادی امروز نمی‌توانی برنامه مورد علاقه‌ات را نگاه کنی.»

باید حواسمان باشد که در این روش، قاطعانه روی حرفمان بایستیم و اگر کودک گریه کرد و یا گفت «مامان بذار این دفعه برنامه را ببینم» نباید به آن توجه کنیم و زیر حرفمان بزنیم. زیرا در این‌صورت یاد می‌گیرد که با کمی گریه می‌تواند به خواسته‌اش برسد و در موارد دیگر هم از گریه و تهدید استفاده می‌کند.

به نظر شما بهترین روش برای جایگزین کردن تنبیه بدنی چیست؟! آیا جایگزینی برای تنبیه کودکان وجود دارد یا تنبیه بهترین روش است؟

پیشنهاد مطالعه

بازی؛ راهی برای تشخیص احساس کودکان

روش‌های جایگزین تنبیه

احتمالا جمله پیشگیری بهتر از درمان است را شنیده‌اید، برای تربیت کودک هم این جمله کارساز است. اگر از ابتدا طوری برخورد کنیم که فرزندمان رفتار اشتباه انجام ندهد یا حداقل کمتر اشتباه کند، خیلی بهتر است تا بگذاریم کار از کار بگذرد و ما دنبال بهترین روش برای تنبیه باشیم. موارد زیر به شما کمک می‌کند با فرزندتان طوری برخورد کنید که کمتر کار اشتباه انجام دهد.

  • از مخالفت بیش از اندازه با کودک بپرهیزید

از مخالفت بیش از اندازه با کودک بپرهیزید و به رفتار او جهت دهید. اگر می‌خواهید کودک در خانه توپ بازی نکند به او نگویید اینجا بازی نکن، بگویید «برو داخل حیاط توپ بازی کن». با این روش از لجبازی کودکتان جلوگیری می‌کنید و کمتر با او به مشکل می‌خورید.

  • از نه گفتن زیاد به فرزندتان بپرهیزید

نه اینکه هر چه گفت قبول کنید تا هرکار خواست انجام دهید، بلکه به خواسته‌هایش توجه کنید آنهایی که قابل قبول است را انجام دهید و خواسته‌های نامقبول و آنهایی که برایتان مقدور نیست را جایگزین کنید. 

مثلا اگر اصرار دارد که او را به پارک ببرید، ولی شما کار دارید به او بگویید «اول بیا باهم خانه را مرتب کنیم و بعد به پارک برویم»، با این روش صبر را نیز به فرزندتان می‌آموزید.

  • نادیده گرفتن رفتارهای اشتباه کودک

اگر فرزندتان حرف زشتی زد یا رفتار اشتباه کوچکی انجام داد آن را نادیده بگیرید، مثل اینکه کار او را ندیده‌اید یا صدایش را نشنیده‌اید. وقتی کودک ببیند رفتارش توجه شما را جلب نمی‌کند، دیگر آن کار را انجام نمی‌دهد.

اگر فرزند شما خرابکاری کوچکی انجام داد، مثلا ظرفی را شکست و یا غذایش را روی زمین ریخت به جای سرزنش و سرکوب به او بگویید «به نظر تو حالا که غذا ریخت یا ظرف شکست، باید چیکار کنیم؟!» و بعد به کمک فرزندتان کارهای لازم را انجام دهید.

با این روش کودک می‌آموزد بعد از هر اتفاق، بجای اینکه فکر کند عرضه کاری را ندارد، همیشه به دنبال بهترین راه حل بگردد.

  • رفتارهای مثبت کودک را پررنگ نماییم

به جای اینکه همیشه رفتارهای زشت فرزندمان برایمان پررنگ باشد و همیشه بدنبال تنبیه او باشیم، باید رفتارهای مثبت کودک را پررنگ کنیم و او را تشویق نماییم. آنگاه می‌بینیم که فرزندمان برای اینکه توجه مثبت ما را جلب کند سعی می‌کند، همیشه کارهای خوب انجام دهد تا ما او را تشویق کنیم.

تاثیرات مخرب تنبیه

در تربیت کودک گاهی نیاز به تنبیه است، ولی توجه داشته باشیم که اگر این کار را به درستی انجام ندهیم، تاثیرات مخربی بر روی روح و روان کودک دارد. برخی از این اثرات منفی از این قرار است:

  • کاهش اعتماد به نفس کودک
  • سرکوب و تحقیر کودک
  • دروغگویی
  • ایجاد خشم و عصبانیت در کودک
  • دوری از خانواده و انزوا طلبی

در نتیجه...

با روش‌های اشتباه تنبیه کودک، نه تنها رفتارهای غلط فرزندمان کم نمی‌شود، بلکه سبب افزایش خطا در رفتار فرزندمان نیز می‌شویم. 

امیدواریم از این مطلب در جهت رشد و بهبود زندگی خود و فرزندانتان، بهره ببرید. منتظر شنیدن نظرات و تجربیات شما در ارتباط با روش‌های تنبیه و تشویق کودکان‌تان هستیم.