اگر چرخه‌ی قاعدگی شما گاهی نامنظم می‌شود، احتمالاً مسئله‌ی چندان بزرگی نیست. اما آیا می‌دانید چه زمان باید نگران این موضوع شوید؟

چرخه‌ی قاعدگی همواره مثل ساعت دقیق نیست. برای برخی بانوان این چرخه دقیقاً طبق برنامه نرمال خود بوده و برای برخی دیگر اصلاً قابل پیش‌بینی نیست. 

حداقل 30 درصد زنان، در طول دوران باروری، پریود‌های نامنظم دارند.

به گفته‌ی متخصصان زنان و زایمان، معمولاً پریود نامنظم به خودی خود، مشکل محسوب نمی‌شود بلکه، نشانگر یک بیماری است. در ادامه "گیتی لایف" سعی دارد شما را با علائم و عوارض قاعدگی نامنظم آشنا کند.

آیا قاعدگی نامنظم خطرناک است؟!

چه زمانی چرخه‌ی قاعدگی نامنظم است؟

به طور نرمال سیکل ماهانه خانم‌ها 28 روز طول می‌کشد، اما این بازه از فردی به فرد دیگر ممکن است متغیر باشد. 

قاعدگی نامنظم به حالتی گفته می‌شود که در آن، طول سیکل ماهانه به بیش از 35 روز برسد و یا این که مدت این بازه، مدام تغییر کند.

عادت ماهانه یا قاعدگی بخشی از سیکل ماهانه است که ریزش لایه داخلی رحم باعث وقوع آن می‌شود و به صورت خون خارج شده از واژن رحم پدیدار می‌گردد.

قاعدگی در سن بلوغ مابین 10 تا 16 سالگی شروع می‌شود و تا زمان یائسگی یعنی بین 45 تا 55 سالگی ادامه دارد. به قاعدگی نامنظم، قاعدگی ناقص یا منقطع (Oligomenorrhea) هم می‌گویند که احتمالا عوامل زیر در وقوع آن دخیل‌اند:

  • تغییر در روش پیشگیری از بارداری؛
  • عدم تعادل هورمون‌ها؛
  • تغییرات هورمونی در زمان نزدیک به یائسگی؛
  • ورزش‌های استقامتی؛

داشتن قاعدگی نامنظم در سن بلوغ و زمان قبل از یائسگی، عادی است و ضرورتی برای درمان آن وجود ندارد، اما در مواقع دیگر حتما باید به پزشک اطلاع داده شود.

علائم قاعدگی نامنظم

همانطور که گفت شد، سیکل ماهانه تقریبا 28 روز طول می‌کشد و البته این بازه از فردی به فرد دیگر می‌تواند متغیر و بین 24 تا 35 روز باشد.

بیشتر زنان در طی یک سال، 11 تا 13 بار قاعدگی دارند. معمولا خونریزی تا 5 روز ادامه دارد، اما این بازه هم متغیر و بین 2 تا 7 روز است.

وقتی برای اولین بار قاعدگی اتفاق می‌افتد، تقریبا دو سال زمان می‌برد تا منظم شود. بعد از سن بلوغ، قاعدگی اکثر خانم‌ها منظم و فاصله بین عادت‌های ماهانه، مشابه می‌شود.

اگرچه برای برخی دیگر، زمان بین عادت‌های ماهانه و میزان خونریزی ممکن است به طور قابل توجهی متفاوت باشد که به این حالت، قاعدگی نامنظم گویند.

نشانه اصلی قاعدگی نامنظم

1. طولانی شدن مدت سیکل ماهانه به بیش از 35 روز؛

2. تغییرات مکرر در طول بازه قاعدگی؛

3. ایجاد تغییر در میزان خونریزی

4. دیده شدن لخته‌های خونی به قطر بیش از 5/2 سانتی‌متر

آیا قاعدگی نامنظم خطرناک است؟!

عوامل قاعدگی نامنظم

تعدادی از فاکتورها باعث افزایش قاعدگی نامنظم می‌شوند که بیشتر آنها به هورمون‌ها مرتبط هستند.
دو هورمون استروژن و پروژسترون، تاثیر بسزایی بر قاعدگی دارند. این هورمون‌ها باعث منظم شدن سیکل ماهانه می‌شوند.

  • تاثیرات هورمونی

تغییر در مراحل زندگی بر تعادل هورمونی اثر می‌گذارد مانند بلوغ، یائسگی، بارداری، زایمان و شیردهی.

1. سن بلوغ؛

در سن بلوغ، بدن متحمل تغییرات اساسی می‌گردد و این امر باعث عدم تعادل هورمون‌های استروژن و پروژسترون می‌شود و به همین دلیل، قاعدگی نامنظم در این سن طبیعی است.

2. زمان یائسگی؛

اغلب زنان قبل از یائسگی، قاعدگی نامنظم و همچنین تغییر در میزان خونریزی را تجربه می‌کنند.
یائسگی به زمانی گفته می‌شود که یک خانم حدود 12 ماه عادت ماهانه نداشته باشد. بعد از یائسگی، قاعدگی کلا قطع می‌شود.

حتما بخوانید

تزریق واکسن پاپیلوم انسانی (HPV) برای زنان بالای ۲۶ سال

3. بارداری؛

در طی این دوران، قاعدگی قطع می‌شود و بسیاری از زنان در دوران شیردهی هم قاعدگی ندارند.

4. روش‌های پیشگیری؛

روش‌های پیشگیری از بارداری هم ممکن است علت خونریزی نامنظم باشد.
استفاده از دستگاه داخل رحمی (IUD) احتمالا با خونریزی شدید همراه است، در حالی که قرص‌های ضد‌بارداری باعث ایجاد لکه‌های خونی در فاصله بین عادت‌های ماهانه می‌شود.

وقتی خانمی برای بار اول قرص ضدبارداری مصرف می‌کند، شاید خونریزی کمتر با دوره کوتاه‌تری را تجربه کند که این حالت معمولا بعد از چند ماه از بین می‌رود.

از عوامل دیگر قاعدگی نامنظم، می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

1. کاهش وزن ناگهانی

2. اضافه وزن سریع

3. استرس ذهنی و روانی

4. اختلالات خوردن مانند بی‌اشتهایی عصبی و پر‌خوری عصبی

5. ورزش‌های استقامتی مانند دو ماراتن

حتما بخوانید

نقش رژیم غذایی و ورزش در کاهش وزن و تناسب اندام

آیا قاعدگی نامنظم خطرناک است؟!

عوارض قاعدگی نامنظم

قاعدگی نامنظم نشان دهنده اختلال در سلامتی فرد است و البته گاهی این مشکل خیلی بزرگ است، مانند مسائل مربوط به باروری.

  • سندروم تخمدان پلی‌کیستیک (PCOS)

PCOS عارضه‌ای است که در آن تعداد کیسه‌های کوچک سیال که به آن کیست هم می‌گویند در تخمدان افزایش می‌یابد.

تخمک‌گذاری و آزاد شدن ماهانه تخمک در خانمی که سندروم تخمدان پلی‌کیستیک دارد با مشکل روبرو می‌شود. از علائم آن می‌توان به قاعدگی‌های نامنظم یا عدم قاعدگی، چاقی، آکنه و رشد موهای زائد اشاره کرد.

معمولا خانم‌های مبتلا به PCOS، سطح بالایی از هورمون‌های مردانه مانند آندروژن و تستوسترون را دارند.

مطابق آمار اداره بهداشت زنان، در وزارت بهداشت و درمان ایالت متحده

10 تا 20 درصد زنان در سن باروری (بیش از پنج میلیون زن آمریکایی) در معرض PCOS قرار دارند و جالب‌تر اینکه دختران 11 ساله هم مبتلا شده‌اند.

  • اختلالات تیروئیدی

مشکلات تیروئید هم می‌تواند باعث عادت ماهانه نامنظم شود. غده تیروئید هورمون‌هایی را تولید می‌کند که بر متابولیسم بدن اثر می‌گذارند. 

  • سرطان

همچنین سرطان رحم یا سرطان دهانه رحم ممکن است علت خونریزی مابین عادت‌‌های ماهانه و یا در هنگام رابطه جنسی باشند.

سرطان دهانهٔ رحم؛ چهارمین عامل مرگ‌ و میر در زنان

آندومتریوز (Endometriosis) عارضه‌ایی است که در آن سلول‌های لایه داخلی رحم که به طور نرمال در داخل رحم قرار دارند، به جای دیگری منتقل و خارج از رحم رشد می‌کنند. به عبارت دیگر پوشش (لایه) داخلی رحم، بیرون از رحم رشد می‌کند و پدیدار می‌شود.

رشد سلولی در آندومتریوز منشا سرطانی ندارد. این عارضه ممکن است بدون علامت باشد و از طرفی هم می‌تواند دردناک باشد و حتی باعث مشکلات دیگری هم شود. اگر خون آزاد شده در بافت‌های اطراف گیر کند باعث درد شدید، قاعدگی نامنظم و ناباروری می‌شود.

  • بیماری التهابی لگن (PID)

عفونت دستگاه تناسلی زنان است که در بین خانم‌ها رواج دارد و از عوارض جدی بیماری‌‌های مقاربتی (STIS) می‌باشد.

این بیماری اگر زود تشخیص داده شود با آنتی بیوتیک قابل درمان است اما اگر عفونت پخش شود باعث آسیب رساندن به لوله‌های فالوپ و رحم می‌شود و در نتیجه درد مزمن و طولانی مدت حس می‌شود.
البته علائم زیادی دارد که می‌توان به خونریزی در فاصله بین عادت‌های ماهانه و بعد از آمیزش نیز اشاره کرد.

درمان‌های گیاهی قاعدگی نامنظم

داشتن یک سبک زندگی سالم منجر به کاهش خطر برخی از عوامل مسبب قاعدگی نامنظم می‌شود. برای داشتن یک زندگی سالم می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ورزش‌های منظم که سبب حفظ وزن متناسب و کاهش استرس می‌گردد.
  • داشتن رژیم غذایی سالم
  • مصرف دارو‌های گیاهی

برخی از داروهای گیاهی که به درمان قاعدگی نامنظم کمک می‌کنند، عبارتند از:

1. کوهاش سیاه (Black cohosh) که نوعی گیاه بومی آمریکای شمالی که مصرف دارویی دارد 

2. گیاه پنج انگشت که گیاه جادویی زنان معروف است 

3. شیرین بیان (Licorice root) 

4. زردچوبه

اما تحقیقات دیگری اثر بخشی آن‌ها را تایید نکرده و ممکن است معایبی هم داشته باشند. بهتر است قبل از مصرف با پزشک مشورت شود.

بیشتر بخوانید

شناخت و درک سلامت جنسی، چقدر اهمیت دارد؟!

درمان‌های پزشکی قاعدگی نامنظم

در صورت نیاز به معالجه، پزشک علل وقوع قاعدگی نامنظم را بررسی می‌نماید. بررسی و مداخله پزشک شامل موارد زیر خواهد بود:

  • بلوغ و یائسگی

عادت ماهانه نامنظم در سن بلوغ و یا در زمان نزدیک به یائسگی معمولا نیاز به درمان ندارد.

  • راه‌های پیشگیری از بارداری

اگر خونریزی نامنظم به علت شیوه پیشگیری از بارداری باشد و این روند تا چند ماه به طول انجامد بهتر است با پزشک معالج در مورد جایگزینی آن با روش‌های دیگر مشورت کنید.

  • سندروم (PCOS) و چاقی

در مواردی مانند PCOS و اضافه وزن یا چاقی، کاهش وزن می‌تواند باعث ثبات قاعدگی شود.
کاهش وزن به این معناست که بدن نیازی به تولید بیش از حد انسولین ندارد و این امر باعث کاهش سطح تستوسترون و بهتر شدن وضعیت تخمک گذاری می‌گردد.

  • مشکلات تیروئیدی

درمان این حالت بر اساس تشخیص دکتر متفاوت و شامل موارد زیر خواهد بود:
1. مصرف دارو

2. ید رادیواکتیو تراپی

3. جراحی

  • استرس 

مداخلات روانشناسی در رابطه با استرس‌های ذهنی و روانی، اختلالات خوردن یا کاهش وزن ناگهانی تقریبا موثر است که شامل تکنیک‌های آرامش بخش، مدیریت استرس و مشاوره با یک درمانگر (روانپزشک) می‌باشد.

آیا قاعدگی نامنظم خطرناک است؟!

  • ناباروری و محاسبه زمان تخمک‌گذاری

ممکن است عادت ماهانه نامنظم نشانه بروز مشکلاتی مربوط به ناباروری باشد، البته این امر قطعیت ندارد. احتمال تخمک‌گذاری حتی در صورت وجود قاعدگی نامنظم هم وجود دارد. اما به هرحال این مورد نیز توسط پزشک بررسی خواهد شد.

با ثبت تاریخ شروع و پایان قاعدگی و طول تقریبی سیکل ماهانه برروی تقویم، بازه تخمک‌گذاری را می‌توانید محاسبه کنید.

تغییرات مخاط (موکوس) دهانه رحم را بررسی کنید، در زمان نزدیک به تخمک گذاری مقدار موکوس افزایش می‌یابد و همچنین لغزندگی، شفافیت و کشسانی آن هم بیشتر می‌شود.

دمای بدن خود را هر روز اندازه‌گیری کنید و مراقب تغییرات آن باشید. افزایش دما نشان دهنده زمان تخمک‌گذاری است. اگر قاعدگی نامنظم به مشکلات ناباروری مرتبط باشد، این یادداشت‌ها می‌تواند باعث تشخیص بهتر پزشک شود.

داروهای موثر در درمان قاعدگی نامنظم

1. متفورمین (Metformin)

پزشکان معمولا متفورمین (Metformin)، که داروی خوراکی کاهش‌دهنده انسولین در دیابت نوع 2 است را تجویز می‌کنند که به تخمک‌گذاری بهتر و قاعدگی منظم کمک می‌کند.

2. قرص ضد‌بارداری

همچنین پزشکان، دوز پایین قرص ضد‌بارداری که شامل ترکیبی از استروژن و پروژسترون باشد را نیز تجویز می‌کنند که باعث کاهش سطح آندروژن و بهبود خونریزی غیر طبیعی می‌شود.

همچنین مصرف متناوب پروژسترون به صورت 10 تا 14 روز در هر ماه هم نشان داده شده که در منظم شدن قاعدگی موثر است. 

بنابراین...

بی‌نظمی پریود با این که در میان زنان ممکن است رواج داشته باشد اما حتما باید در پی درمان آن بود زیرا ممکن است ناشی از مشکلات تیروئید یا هورمونی باشد که می‌توانند تاثیر زیادی بر سلامت زنان و همچنین قدرت باروری آن‌ها داشته باشد.

همچنین مهم است که حداقل هر سه یا چهار ماه یک بار پریود شوید تا بافت پوششی رحم بیش از حد ضخیم نشود زیرا می‌تواند منجر به هایپرپلازی رحم شود که احتمال ابتلا به سرطان رحم را افزایش می‌دهد. 

بی‌نظمی در پریود را جدی بگیرید و در اسرع وقت به پزشک متخصص زنان مراجعه نمایید.

چنانچه فکر می‌کنید مطالب این مقاله می‌تواند برای عزیزانتان مفید باشد، آن را به اشتراک بگذارید.

منبع: medicalnewstoday