پرولاکتین هورمونی است که توسط غده هیپوفیز، که در زیر قشر مغز قرار گرفته ترشح می‌شود. بطور طبیعی هم مردان و هم زنان مقادیر کمی از این هورمون را در خونشان دارند. میزان ترشح پرولاکتین توسط موادی که به آنها «عوامل ممانعت‌کننده پرولاکتین» گفته می‌شود، مانند دوپامین کنترل می‌شود.

تاثیر هورمون پرولاکتین

پرولاکتین باعث بزرگ شدن پستان‌ها می‌شود. مقدار پرولاکتین در طول بارداری افزایش می‌یابد و بعد از به دنیا آمدن نوزاد، پرولاکتین پستان‌ها را وادار به ساختن شیر جهت شیردهی نوزاد می‌‌نماید. در زنانی که حامله نیستند، پرولاکتین در تنظیم نمودن سیکل‌های عادت ماهانه نقش دارد. در آقایان پرولاکتین به ساخته شدن اسپرم کمک می‌کند.

هایپر پرولاکتینمی و عوارض آن

مقادیر بالای هورمون پرولاکتین می‌تواند در مشکلات باروری نقش داشته باشد. خوشبختانه، درمان به موقع می‌تواند سطح پرولاکتین شما را به حالت عادی برگرداند و فرد را در مسیر موفق تولید مثل قرار دهد.

به طور ساده، پروتئین بیش از حد، میزان بالای هورمون پرولاکتین تولید می‌کند. پرولاکتین که توسط غده هیپوفیز ترشح می‌شود، مسئولیت تولید شیر مادر بعد از تولد نوزاد را بر عهده دارد.
این بدان معناست که انتظار می‌رود مادرانی که به تازگی فرزند آنها به دنیا آمده است، دارای پرولاکتین بالایی باشند، اما در بعضی از زنان که فاقد نوزاد شیرخوار نیز باشند، ممکن است میزان پرولاکتین به طور غیرطبیعی بالا رفته و این می‌تواند منجر به برخی از مشکلات شود.

تاثیرات هایپر پرولاکتینمی بر باروری

باروری و بارداری به تعادل مناسب هورمون‌های تولید مثل بستگی دارد که همگی با هم و در زمان مناسب در یک جهت کار می‌کنند. هر وقت یکی از این هورمون‌ها از تعادل خارج شوند، می‌توان باروری را تحت تأثیر قرار داد.

پرولاکتین بیش از حد می‌تواند منجر به تخمک‌گذاری نامنظم شود که بدیهی است بر باروری تأثیر منفی می‌گذارد. مقدار زیاد پرولاکتین همچنین می‌تواند ترشح هورمون تحریک‌کننده فولیکول یا FSH را مهار کند. FSH هورمونی که باعث رشد فولیکول‌های تخمدان می‌شود و بدون FSH، تخمک‌گذاری وجود ندارد و بدون تخمک‌گذاری نیز بارداری غیرممکن است.

برخی از کارشناسان تصور می کنند که سطح بالاتر از حد طبیعی پرولاکتین در دوران بارداری ممکن است خطر سقط جنین را افزایش دهد، اگرچه این رابطه هنوز به درستی اثبات نشده است. 

بیشتر بدانید

دیابت بارداری؛ یکی از مشکلات شایع زنان در دوران بارداری

علائم هایپرپرولاکتینمی

علائم هیپرپرولاکتینمی ممکن است شامل موارد زیر باشد:

  1. قاعدگی نامنظم؛
  2. پریود با فاصله بیشتر از یک ماه؛
  3. تخمک‌گذاری نامنظم؛
  4. آنولاسیون (عدم تخمک‌گذاری)؛
  5. ترشح شیر از نوک سینه‌ها به غیر از دوران شیردهی؛

علل هیپرپرولاکتینمی

بعضی اوقات علت شناخته شده‌ای از هیپرپرولاکتینمی وجود ندارد، اما در بیشتر زنان، این بیماری به دلیل یک (یا بیشتر) موارد زیر ایجاد می‌شود:

  1. کم‌کاری تیروئید (تقریباً نیمی از زنان مبتلا به هیپرپرولاکتینمی اختلال عملکرد تیروئید دارند)
  2. سندرم تخمدان پلی کیستیک یا PCOS
  3. تومورهای خوش خیم کوچک در هیپوفیز
  4. بیماری کلیوی
  5. استرس بیش از حد
  6. ورزش بیش از حد
  7. کمبود خواب
  8. مصرف غذاهای خاص
  9. مصرف برخی داروهای خاص (مانند برخی داروهای ضد روان‌گردان، داروهای ضدافسردگی و داروهای فشار خون)

درمان هایپرپرولاکتینمی

درمان فرد بیمار متناسب با علت هایپروپرولاکتینمی او خواهد بود. بسته به علت، درمان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

1. داروها

 معمولاً "آگونیست دوپامین"، برای کاهش سطح پرولاکتین تجویر می‌شود. 

اگر این دارو دلیل بالا بودن پرولاکتین شما باشد، احتمالاً با قطع دارو و یا تعویض و تجویز داروی جدید و مناسب مشکل برطرف خواهد شد.

2. جراحی

براي برداشتن تومورهاي خوش خيم در هيپوفيز انجام مي‌شود، اما در مواقع ضروری که نیاز است.

3. درمان کم‌کاری تیروئید

چنین درمانی معمولاً منجر به برطرف شدن هیپرپرولاکتینمی میشود، اما در صورتی‌که شرایط به دلیل کم‌کاری تیروئید باشد.

چه زمانی به پزشک مراجعه کنیم؟

اگر در بارداری مشکل دارید، پزشک ممکن است آزمایشاتی را انجام دهد تا ببیند آیا داشتن پرولاکتین اضافی در بروز باروری شما نقش دارد یا خیر.
در صورت داشتن پرولاکتین اضافی، آزمایش خون می‌تواند این مسئله را نشان دهد و درمان نیز بستگی به علت بیماری دارد.
هایپروپرولاکتینمی می‌تواند باردار شدن فرد را دشوار کند، اما خبر خوب این است که درمان مناسب و به موقع می‌تواند سطح پرولاکتین را به حالت عادی برگرداند و احتمال بارداری فرد را افزایش دهد.