ویلیام گلاسر می‌گوید: «افسرده شدن اگرچه دردناک است، ولی موثرترین ترفند انسان برای کمک خواهی از دیگران بدون التماس کردن می‌باشد».

گلاسر معتقد است، افسرده ماندن یک انتخاب است، که فرد آن را آگاهانه یا ناآگاهانه به چهار دلیل انتخاب می‌کند:

۱. با افسردگی، بیشتر از خشونت می‌توان بر روی دیگران کنترل داشت.
۲. با افسردگی به راحتی می‌توان از دیگران کمک دریافت کرد.
۳. با افسردگی می‌توان بی‌میلی خویش برای موثرتر بودن را توجیه کرد.
۴. با افسردگی می‌توان بر روی افراد تسلط و کنترل بیشتری یافت.
این دلایل باعث می‌شود، تماس فرد افسرده با واقعیت قطع شده و مسئولیت شاد نزیستن خود را نپذیرد.

افسردگی یک انتخاب است اما ما باید شادی را انتخاب کنیم.

علائم افسردگی

مرز بین افسردگی و غم

احساس غم، حسی است که همه انسان‌ها در طول زندگی‌شان آن را تجربه می‌کنند. این حس یک واکنش کاملا طبیعی به مواقعی است که ما ناراحت هستیم یا موضوعی ما را آزار می‌دهد. 

مواردی مثل دعواهای زناشویی, شکست عشقی, یا از دست دادن شغل می‌توانند باعث ناراحتی ما بشوند. معمولا حس غم بر بقیه حس‌ها غلبه می‌کند اما مثل دیگر احساساتمان، انتظار می‌رود که غمگین بودن هم موقتی باشد و به مرور زمان از شدتش کم بشود. اینجاست که مرز بین افسردگی و غم مشخص میشود.

افسردگی یک بیماری ذهنی طولانی مدت است که زندگی روزمره، اجتماعی و شغلی فرد را مختل می‌کند و سلامت روان را به خطر می‌اندازد و اگر درمان نشود علائم آن برای طولانی مدت باقی می‌ماند. 

افسردگی علاوه بر غم با علائم دیگری از قبیل بی‌خوابی، بی‌اشتهایی، خشونت، حس گناه و عدم تمرکز نیز می‌تواند همراه باشد.

انواع افسردگی

برخلاف برداشت رایجی که وجود دارد، افسردگی انواع مختلفی دارد. استفاده از واژه افسردگی برای هر موقعیتی صحیح نیست و ابهاماتی دارد. افسردگی می‌تواند شدید، ملایم، مزمن یا کوتاه مدت باشد. برای مثال به دنیا آوردن یک بچه یا تغییر فصل، به ظاهر غمناک نیستند، اما پتانسیل افسرد کردن را دارند.  

گذشته از اینکه پی بردن به نوع افسردگی به انتخاب نوع درمان و روند آن کمک خواهد کرد، جمع آوری اطلاعات در مورد افسردگی یک شخص، در حیطه کاری می‌تواند برای پزشکان مفید باشد. 

در ادامه به 12نوع افسردگی پرداخته شده است. اما فراموش نکنید، جمله معروف «من افسرده شده‌ام» همیشه نشانه افسردگی نیست و باید توسط متخصص تایید شود.

1. افسردگی بالینی یا ماژور

افسردگی بالینی (Major depressive disorder)، هنوز هم یکی از رایج‌ترین افسردگی‌ها در سال 2019 می‌باشد، که در سال 2017 بیش از 17 میلیون نفر مردم آمریکا که بیشتر از زنان بودند از آن رنج می‌بردند. 

افراد مبتلا به افسردگی بالینی

طبق معیارهای انجمن روانپزشکی آمریکا، شخصی دچار این افسردگی است که حداقل پنج علائم از بین علائم: احساس ناراحتی، پوچی، خود را بی ارزش دانستن، ناامیدی، احساس گناه، نداشتن انرژی، نداشتن اشتها، بی‌علاقگی به انجام فعالیت‌های نشاط‌آور، بهم خوردن عادت خواب‌ فکر کردن به مرگ و خودکشی به مدت دو هفته یا بیشتر ادامه یابد. 

انواع افسردگی بالینی

1. افسردگی غیرعادی، که معمولا بزرگترها دچار آن می‌شوند. تمایل به خواب زیاد و پرخوری دارند، معمولا عصبی هستند و احساساتشان بسیار فعال است. 

2. افسردگی مالیخوییای‌«سودازدگی»، اگر بی‌خواب هستید یا بشدت احساس گناه می‌کنید، افسردگی مالیخوییای‌ «سودازدگی» مهمان شما شده است، که معمولا در مسن‌ترها رایج‌تر است. 

2. افسردگی مقاوم به درمان

بعضی وقت‌ها افراد مبتلا به افسردگی بالینی بعد از بارها مصرف داروهای ضدافسردگی حتی برای سومین و چهارمین بار هم به راحتی درمان نمی‌شوند و افسردگی‌شان همچنان باقی می‌ماند. علت این وضعیت براساس گفته‌های پزشکان ممکن است ژنتیکی یا وابسته به محیط باشد. 

درمان این نوع افسردگی که به افسردگی مقاوم (Treatment-resistant depression) مشهور است، نیازمند یک کار دقیق برای تشخیص علت این مقاومت برای درمان و شناسایی دیگر عوامل پزشکی و روانپزشکی می‌باشد. 

اگر در طول درمان دارویی موثر واقع نشد‌، از داروهای مشابه یا در نهایت از انوع دیگر مانند آرام‌بخش‌ها استفاده خواهد شد. 

3. افسردگی شبه بالینی

اگر فردی علائم افسردگی را داشته باشد اما این علائم کمتر از پنج عدد باشد و یا کمتر از دو هفته طول بکشد، به عنوان افسردگی شبه بالینی (Subsyndromal depression) در نظر گرفته می‌شود. معمولا در این مورد پزشک بیشتر به واکنش فرد به علائم افسردگی توجه می‌کند تا خود افسردگی. 

برای پزشک مهم است که آیا فرد افسرده با وجود علائم افسردگی می‌تواند به  سرکار برود و مسئولیت‌های روزمره‌اش را انجام بدهد یا نه؟ اگر فرد در حال تلاش برای نگه داشتن روال عادی زندگی خود بود، نشانه این است که روند درمان و داروها موثر بوده‌اند.

4. افسردگی مداوم

شخصی که حداقل دو تا از علائم افسردگی را برای دو سال یا بیشتر داشته باشد و بیشتر روزها حس افسردگی شدید و غم کند احتمالا مبتلا به افسردگی مداوم (Persistent depressive disorder) یا به اصطلاح دیستیمیا «dysthymia» می‌باشد. 

این افسردگی را به کودکان و نوجوانان نیز می‌توان نسبت داد. اگر علائم بداخلاقی و افسردگی یک سال یا بیشتر ادامه پیدا بکند.

شدت این افسردگی در افراد مختلف می‌تواند متفاوت باشد، اما در کل به عنوان یک افسردگی ملایم در نظر گرفته می‌شود. علاوه بر موارد بالا اینگونه افراد حتما دو تا از علائم زیر را نیز دارند:

مشکل خواب زیاد یا بی‌خوابی، کم انرژی بودن یا احساس خستگی زیاد، اعتماد به نفس پایین، بی‌اشتهایی یا پرخوری، عدم تمرکز یا ضعف در تصمیم‌گیری و احساس ناامیدی. معمولا جلسات روان درمانی به همراه تجویز دارو لازمه روند درمان می‌باشد.

پیشنهاد مطالعه

اختلال اضطراب چیست؟ و چه تأثیری بر زندگی افراد می‌گذارد؟

5. افسردگی قبل از قاعدگی

این اختلال که یک هفته قبل از قاعدگی اتفاق میافتد در واقع شکل حادتر مشکلات قبل از قاعدگی «pms» می‌باشد، می‌تواند سرمنشا افسردگی، غم، استرس یا بداخلاقی یا دیگر علائم شدیدتر باشد. 

برخلاف مشکلات قبل از PMS قاعدگی، افسردگی قبل از قاعدگی (PMDD» (Premenstrual dysphoric disorder» می‌تواند بسیار ناراحت کننده باشد و فرد را آنچنان ناتوان بکند که از زندگی روزمره خود باز بماند. 

علت دقیق افسردگی قبل از قاعدگی (PMDD) مشخص نیست، اما پزشکان معتقدند که احتمالا این افراد واکنش غیر طبیعی به تغییراتی که در هورمون‌ها در طول چرخه قاعدگی اتفاق میافتد دارند. 

در طول ماه یا دو هفته قبل از قاعدگی مصرف داروهای ضد افسرگی مخصوصا، «selective serotonin reuptatake ihibitors»«SSRIs» که باعث بالا رفتن سطح سروتونین مغز که ماده‌ای شادی آور می‌باشد، می‌شود، می‌تواند در کاهش علائم این افسردگی مفید باشد. همچنین استفاده از نور درمانی نیز می‌تواند باعث کیفیت خواب شده و حال فرد را بهتر کند.

6. افسردگی دو قطبی 

تغییرات شدید در روحیه و نوسانات ناگهانی بین شادی زیاد و ناامیدی مطلق از علائم اصلی افسردگی دوقطبی (Bipolar disorder) می‌باشد. فرد مبتلا یا شادی مفرط را تجربه می‌کند یا غرق در ناامیدی است. 

تحقیقات نشان می‌دهد که مردان بیشتر علائم شادی مفرط و زنان بیشتر علائم افسردگی مفرط را نشان می‌دهند. شرایط این بیماران بدون درمان می‌تواند به بحران تبدیل شود، از طرفی هم می‌تواند با داروهای تثبیت کننده خلق، داروهای آرام‌بخش و گفتار درمانی کنترل شود.

تحیقات اخیر نشان می‌دهد که نور درمانی و در معرض نور روشن روز قرار گرفتن می‌تواند علائم این بیماری را کاهش دهد.

7. افسردگی خلق اخلال‌گر

افسردگی خلق اخلال‌گر (Disruptive mood dysregulation disorder)، در کودکانی وجود دارد که توانایی کنترل احساسات خود را ندارند و شدت بروز آن‌ها را نمی‌توانند تنظیم کنند. 

بداخلاقی, جیغ زدن, زودرنج بودن, عصبانی بودن تقریبا در تمام روز و ناسازگاری در مدرسه، خانه و با دوستانشان از علائم این افسردگی می‌باشد.

البته فراموش نکنیم که مبتلایان به این ناهنجاری فقط کودکانی هستند که احساسات شدیدشان ناگهان طغیان می‌کند. آنها توانایی کنترل احساساتشان را ندارند، پس فقط می‌توانند آنها را بروز دهند.

درمان این کودکان نیز از طریق تجویز دارو, روان‌درمانی و آموزش والدین امکان پذیر است.

8. افسردگی پس از زایمان

آیا تولد یک کودک می‌تواند باعث افسردگی شود؟

عواملی مانند، تغییرات در هورمون‌ها یا خستگی شدید بعد از زایمان در زنان و تغییرات اساسی در زندگی مردان و مسئولیت پدر شدن در آنان می‌تواند باعث افسرده شدن والدین شود. این افسردگی معمولا بلافاصله بعد از تولد گریبان والدین را می‌گیرد، اما امکان اتفاق آن در یک سال اول تولد نیز وجود دارد

»احساس شدید غم، استرس و خستگی وارد زندگی روزمره شما شده و می‌تواند شما را بر این کار وادار کند که به خود یا کودکتان صدمه بزنید. شکلی ملایم‌تر این نوع افسرگی «baby blues» که بسیار رایج‌تر است»، معمولا در مقایسه با افسردگی پس از زایمان نیازمند دارو یا گفتار درمانی نیست

علائم افسردگی

9. افسردگی فصلی

آیا پاییز و زمستان باعث افسردگی می‌شوند؟

هر ساله در فصول سرد 6 درصد مردم روسیه دچار افسردگی فصلی (Seasonal affective disorder) می‌شوند. علائمی مانند تغییرات اساسی خلق‌وخو، بیحالی، پرخوری، پرخوابی، مصرف زیاد شیرینی، اضافه وزن و دوری از اجتماع اگر دو سال متوالی رخ دهد از نشانه‌های افسردگی فصلی می‌باشد. 

علت دقیق این افسردگی مشخص نیست، اما می‌تواند به خاطر عدم توازن در هورمون سروتونین مغز یا ازدیاد بیش از اندازه هورمون خواب ملاتونین (melatonin) و یا کمبود ویتامین D باشد.

مصرف دارو و نور درمانی، درمان این افسردگی می‌باشد.

10. افسردگی ناشی از مصرف مواد

داروهای مخدر یا آرام‌بخش‌ها بلافاصله بعد از سوء مصرف آن‌ها یا در زمان ترک آن‌ها می‌تواند باعث افسردگی ناشی از مواد مخدر (Substance-induced mood disorder) شوند. الکل، انواع مسکن‌ها و آرام‌بخش‌ها می‌توانند سر منشا این بیماری باشند. 

اگر علائمی مانند افسردگی، استرس و عدم تمایل به انجام فعالیت‌های نشاط‌آور در فرد به صورت حاد مشاهده شود و عوامل دیگری در آن دخیل نباشد، می‌توان مصرف مواد را مقصر شمرد.

11. افسردگی همراه روان‌پریشی «سایکوتیک»

افسردگی شدید روانی همراه با توهم (psychotic depression) می‌تواند بدترین نوع افسردگی به شمار آید. 

توهمات دیداری و شنیداری و باور به اتفاقی که در حال اتفاق افتادن نیست، از علائم بارز این بیماری می‌باشد. تجویز همزمان داروهای ضد افسرگی و آرام‌بخش راه حل این بیماری می‌باشد.

12. افسردگی ناشی از بیماری

بدون شک دست و پنجه نرم کردن با بیماری‌های مزمنی همانند سرطان، بیماری‌های قلبی یا ایدز می‌تواند به خودی خود باعث افسردگی ناشی از بیماری (Depression due to an illness) شود. 

بدتر از همه این است که  شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد، جراحات و التهابات باقی مانده از بیماری نیز می‌توانند فرد را افسرده کنند. 

در این مورد نیز داروهای ضد افسردگی و جلسات روان درمانی می‌توانند کمک کننده باشد. 

حرف آخر

در این مقاله با 12نوع افسردگی آشنا شدیم. در صورتی‌که هر کدام از علائم مربوط به آن‌ها در شما وجود دارد، حتما به پزشک مراجعه کنید و از مصرف دارو بدون تجویز پزشک خودداری کنید. 

به نظر شما چگونه می‌توان از ابتلا به افسردگی جلوگیری کرد؟!

منتظر نظرات و پیشنهادات شما درباره علائم افسردگی و راه‌های درمان آن هستیم.

منبع: health