شنیدن خبر ابتلا به سرطان در هر سنی ناراحت کننده است؛ مخصوصا وقتی که بیمار، کودک باشد. صرف نظر از اینکه ممکن است کودک هرگز با بیماری و درمان‌های طاقت فرسای آن کنار نیاید، والدین کودک نیز در پی یافتن راه‌حل‌های مناسب، با مشکلات و سوالات متعددی روبرو خواهند شد. 

آن‌ها در ابتدا مجبور هستند که به ترس و سراسیمگی خود غلبه کنند، تا کار سخت دیگری که فهماندن مفهوم سرطان به کودکان است را انجام دهند.

 بیشتر والدین فکر می‌کنند که مخفی کردن، راه حل خوبی است؛ اما بسیار مهم است که حداقل اسم سرطان را پیش کودکان خود بر زبان بیاوریم و با گذشت زمان توضیحات بیشتری را در این زمینه به او بدهیم. با اینکار کودک به والدین خود اعتماد کرده همینطور تغییر ظاهر، تحمل آزمایشات و درمان‌ها برای کودک راحت‌تر می‌شود. 

مشکل دیگر این است که شدت بیماری سرطان در کودکان بیشتر از بزرگسالان است و در عین حال به علت عدم امکان تشخیص بیماری، منع استفاده از بعضی راه‌های درمان، مرگ و میر بالا به خاطر عوارض درمان و احتمال بالای بازگشت دوباره سرطان، احتمال بهبودی در آن‌ها پایین است.

انواع سرطان در کودکان

در کشور آمریکا و در سال 2019 تخمین زده شده است که 11060کودک چهارده سال، مبتلا به سرطان خواهند شد، که انتظار می‌رود 1190 نفر از آن‌ها جان خود را از دست بدهند. 

با وجود اینکه این آمار از سال 1970 تا 2016 شصت و پنج درصد کاهش نشان داده است، ولی با این وجود هنوز هم سرطان علت اصلی مرگ در این گروه سنی می‌‌باشد. 

رایج‌ترین انواع سرطان در کودکان یک تا چهارده سال سرطان‌ خون، مغز، سیستم عصبی و سرطان غده لنفاوی می‌باشد.

  • سرطان خون

سرطان خون از سلول‌های مغز استخوان شروع می‌شود. در این نوع سرطان نوعی گلبول‌های سفید غیرعادی در مغز استخوان شکل می‌گیرند که با وجود اینکه به ندرت باعث ایجاد تومور می‌شوند؛ اما در عوض جای دیگر سلول‌ها را در مغز استخوان اشغال می‌کنند. سرطان خون مانع از تولید گلبول‌های قرمز خون، گلبول‌های سفید و پلاکت‌ها می‌شوند.

  • تومور مغز 

تومور مغزی، توده‌ای از سلول های غیر عادی می‌باشد که در مغز یا در بافت‌های نزدیک آن رشد می‌کند. این تومور به مرور زمان به مناطق خاصی از مغز فشار آورده و عملکرد آن را مختل می‌کند.

  • سرطان سیستم عصبی

تومور بوجود آمده در سلول‌‌های مغز یا نخاع با نام سرطان سیستم عصبی‌ شناخته می‌شود. درمان این سرطان به خاطر اینکه بافت‌های مغز و نخاع از بافت‌های حساس بدن می‌باشد سخت است، مخصوصا در کودکان که مغز آن‌ها هنوز در حال رشد می‌باشد.

  • سرطان غده لنفاوی

سیستم لنفاوی شبکه‌ای از بافت‌ها و اندام‌هایی هستند که به رانده شدن سموم و مواد ناخواسته از بدن کمک می‌کنند. همچنین سیستم لنفاوی مسئول انتقال ماده لنف ‌«گلبول‌های سفید مبارز» در سراسر بدن می‌باشد. 

وقتی رشد این سلول‌های سفید به طور غیر طبیعی افزایش یابد باعث ایجاد تومور می‌شود . سرطان غده لنفاوی در کودکان یک تا چهارده سال بسیار رایج می‌باشد.

انواع شیوه‌های درمان سرطان در کودکان

باید بدانیم که شیوه‌های درمان سرطان در بزرگسالان، همیشه قابل استفاده در کودکان نیست. سرطان‌شناسی در کودکان یک رشته تخصصی پزشکی می‌باشد که فقط بر روی سرطان‌های رایج در کودکان تمرکز دارد و تاکنون درمان‌های موثری را نیز ارائه داده است.

انتخاب شیوه درمان بستگی به نوع سرطان و درجه پیشرفت آن در بدن دارد. با این وجود شیوه‌های رایج درمان شامل جراحی، شیمی درمانی، پرتو درمانی، ایمونوتراپی و پیوند سلول‌های بنیادی می‌باشد.

پیشنهاد مطالعه

چگونه به فرزندانم بگویم به سرطان مبتلا شده‌ام؟!

آزمایشات بالینی

در دنیای پزشکی قبل از اینکه هر درمان جدیدی در اختیار عموم قرار بگیرد، باید تحت آزمایش‌های بالینی قرار بگیرد تا از سالم بودن و موثر بودن آن اطمینان حاصل شود. 

آزمایشات بالینی در مورد کودکان و نوجوانان مبتلا به سرطان نیز انجام می‌گیرد و معمولا به این صورت است که درمان‌های جدید را با درمان‌های شناخته شده فعلی مقایسه می‌کند تا به درمان‌های بهتر و موثرتری دست یابند.

اثرات و عوارض درمان

بچه‌ها ممکن است در طول درمان، بعد از اتمام درمان و یا پس از بهبودی کامل با مشکلات خاصی مواجه شوند. برای مثال ممکن است طول درمان یا شدت آن بیشتر از بزرگسالان باشد و یا ممکن است اعضای بدن آن‌ها واکنش متفاوت‌تری نسبت به سرطان، درمان آن و یا داروها نشان دهند.

درمان سرطان کودکان

علت بروز سرطان در کودکان

دلیل بیشتر سرطان‌های دوران کودکی مشخص نمی‌باشد، اما حدود 5 درصد انواع سرطان‌ها در کودکان ناشی از جهش ژنتیکی موروثی می‌باشد، که با رشد بی‌رویه سلول‌ها شروع شده و در نهایت منجر به سرطان می‌شود. این جهش ژنتیکی در بزرگسالان یا بیانگر افزایش سن آن‌ها می‌باشد و یا نشانگر این است که آن‌ها به مدت طولانی در معرض مواد سرطان‌زا بوده‌اند. 

اما شناسایی اینکه چه عوامل محیطی در بروز سرطان در کودکان دخیل است بسیار سخت است. چون اولا سرطان در کودکان نادر است و ثانیا تشخیص اینکه یک کودک در مراحل اولیه سرطان در معرض چه مواد و یا عواملی قرار گرفته است سخت است.

پیشنهاد مطالعه

افسردگی، اضطراب و ترس در بیماران مبتلا به سرطان

مراکز مراقبت از کودکان سرطانی

کودکان مبتلا به سرطان باید در مراکز و بیمارستان‌های مخصوص کودکان مورد مراقبت‌های پزشکی قرار بگیرند. این مراکز که بیماران تا بیست سال را نیز می‌توانند پذیرش کنند باید مجهز به تیم پزشکی آشنا به کار با کودکان باشند. 

این تیم پزشکی باید شامل پزشک مراقبتهای اولیه، متخصص سرطان کودکان، جراح متخصص کودکان، متخصص پرتو درمانی، متخصص توانبخشی، پرستار متخصص کودکان، روانشناس و مشاور باشد. همچنین آزمایشات بالینی نیز در این مراکز برای انواع سرطان باید انجام بگیرد و همه بیماران نیز باید شانس حضور در آزمایشات را داشته باشند. 

در ایران بیمارستان فوق تخصصی سرطان کودکان محک که یک مرکز تخصصی در زمینه سرطان کودکان می‌باشد و کودکان زیر 16 سال را مورد پذیرش قرار می‌دهد.

مدیریت سرطان در خانه

وفق دادن خود با سرطان کودکانمان و تلاش برای تسلیم نشدن و قوی ماندن برای همه اعضای خانواده چالش برانگیز است. در واقع وقتی کودکی مبتلا به سرطان می‌شود همه اعضای خانواده نیازمند حمایت هستند. معمولا والدین بعد از شنیدن خبر ابتلای فرزند خود به سرطان دستپاچه شده و دچار شک می‌شوند. 

پیشنهاد میشود پس از غلبه بر این حس با خود کودک و برادر و خواهر او به آرامی سر صحبت را باز کرده و حقایق را با آن‌ها در میان بگذارید.
همچنین بهتر است خود را برای تغییراتی که در زندگی آن‌ها در طول درمان بوجود خواهد آمد آماده کنیم و به آرامی به همه سوالات آنان پاسخ دهیم.

مراقبت‌های بعد از بهبودی

مراقبت‌های بعد از اتمام دوره درمان برای زیر نظر گرفتن سلامتی کودکان سرطانی بسیار مهم است. آن‌ها باید خلاصه پرونده درمان و برنامه‌های مراقبتی ویژه‌ای داشته باشند. 

ماه‌ها یا سال‌ها بعد از درمان سرطان، افراد بهبود یافته ممکن است دچار مشکلات پزشکی دیگری موسوم به عوارض بعد از درمان شوند، که در کودکان بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا امکان اینکه کودکان در طول دوره درمان دچار مشکلات عمیق روحی و جسمی شوند، بسیار بیشتر از بزرگسالان است. البته این عوارض با توجه به نوع سرطان، سن بیمار و نوع درمان متغیر می‌باشد.

هم‌اکنون...

محققان در حال انجام تحقیقات گسترده‌ای برای پیدا کردن علت سرطان در کودکان و پیدا کردن بهترین راه‌های پیشگیری از سرطان و درمان آن هستند.
آن‌ها نه تنها با انجام آزمایش‌های بالینی بر روی بیماران جوان سعی در افزایش اطلاعات و تجربیات خود دارند، بلکه آن‌ها زندگی بیماران بهبود یافته را نیز زیر نظر می‌گیرند، تا مشکلات پزشکی بعد از دوران درمان را در بیماران بعدی کاهش دهند.

منبع:  cancer.gov