آیا می‌دانید نقاشی‌های کودکان با ما سخن می‎‌گویند؟ نقاشی هر کودک نشان دهنده اوضاع روحی و حس کودک به اطرافیانش است. هرچند وقت یک‌بار از کودکتان بخواهید برایتان یک نقاشی بکشد، در نقاشی‎ها کودکان به وضوح خود واقعیشان را بروز می‌دهند. 

با کمی توجه و دقت و کسب اطلاعات در مورد نقاشی کودکان می‎‌توانیم موجب برقراری ارتباط بهتری بین خود و کودکمان شویم، همچنین می‌توانیم با روحیات و نبوغ فرزندمان بیشتر آشنا شویم.

تفسیر نقاشی کودک

روانشناسی نقاشی کودک

استفاده از رنگ‌های مختلف در نقاشی کودکان نیز امری مهم در روانشناسی نقاشی کودک تلقی می‎‌شود. استفاده افراطی از هر رنگ در نقاشی، بیانگر یک احساس متفاوت در کودک است که در ادامه به بررسی هر یک از رنگ‌ها می‌‎پردازیم.

نقش رنگ در نقاشی کودک

کودکان هنگامی که نقاشی می‌‌کنند، مواد، مداد رنگی، الگو، اندازه و موقعیت آنچه را که می‌‌خواهند بکشند با دقت انتخاب می‌‌کنند، که هرکدام از این‎ها بیانگر حس متفاوتی در وجود کودکان است و می‌‌تواند اطلاعات دقیقی ارائه دهد. در تحلیل نقاشی کودک باید توجه کرد، کودک از چه رنگی و چطور استفاده می‌کند، چند رنگ در نقاشی استفاده می‌کند؟ 

آیا رنگ بر نقاشی کودک، قالب است یا نقاشی بر رنگ؟!

کودکانی که اعتماد به نفس پائینی دارند نقاشی‌های کوچک و کم رنگ می‎‌کشند. کودکان غمگین فقط از دو یا سه رنگ استفاده می‌کنند.اما کودکان عادی و شاد از چهار یا پنج رنگ یا بیشتر استفاده می‌‎کنند.

معمولا کودکان خردسال (زیر 7 سال) برای ترسیم نقاشی از مداد رنگی استفاده می‌کنند که این امری طبیعی است و نشان دهنده تسلط عواطف بر عقل می‎‌باشد، ولی کودکان بعد از 7 سالگی برای ترسیم نقاشی‌های خود از مداد مشکی استفاده می‌کنند که این بیانگر تسلط عقل بر احساسات است.

حال باهم ببینیم رنگ‌های استفاده شده در نقاشی کودکان چگونه تفسیر می‌شوند....

تفسیر نقاشی کودک                  

  • رنگ قرمز

کودکانی که از این رنگ در نقاشی استفاده می‎‌کنند، تمایل به برونریزی احساسات دارند، و به راحتی ابراز احساسات می‎‌کنند. 

تا قبل از 6 سالگی که کودک نمی‌تواند احساسات خود را مهار‌کنند زیاد از این رنگ استفاده می‎‌کند، ولی استفاده از این رنگ بعد از 6سالگی نشانه خشونت است.

  • رنگ آبی

معرف و بیانگر حساسیت و ملایمت، صلح و آرامش است. افراط در استفاده از این رنگ، به معنی تسلیم پذیری و درونی سازی است. این رنگ بر سیستم عصبی تاثیر مثبت دارد، استفاده زیاد از این رنگ نشان دهنده انفعال بسیار زیاد کودک در محیطی است که در آن زندگی می‌کند.

  • رنگ زرد

این رنگ نمادی از شگفتی، شادی، پیشرفت و خوش بینی است، استفاده زیاد از آن بیانگر تمایل به آزاد سازی تنش‎‌های درونی است.

  • رنگ بنفش

از ترکیب قرمز و آبی بدست می‎‌آید که می‌تواند نشانگر نوعی تضاد و تعارض و نیز تمایلات غیر همجنس را نشان‌دهد. استفاده از این رنگ نشانه اضطراب است.

  • رنگ سبز 

از ترکیب آبی و زرد بدست می‌‎‌آید که نوعی تمایل به مورد توجه و محبت قرار گرفتن را نشان می‎‌دهد و در نقاشی کودکانی که اضطراب جدایی دارند بیشتر دیده می‌شود.

  • رنگ نارنجی:

از ترکیب قرمز و زرد بدست می‌‎آید، کودکی که از این رنگ استفاده می‌کند هم میل به پیشرفت دارد هم می‌تواند کمی پرخاشگر باشد افراط در استفاده از این رنگ بیانگر تحریک پذیری و ناآرامی فرد است.

  • رنگ صورتی 

این رنگ نشان‌دهنده صلح، تعادل، و توازن است و نیز معرف عاطفه‌ای است که فاقد هوای نفس و پرخاشگری است. همچنین بیانگر ملایمت و عطوفت نیز هست.

  • رنگ خاکستری 

رنگ خنثی است و در صورتی که در نقاشی کودک غالب باشد، ناتوانی در بروز احساسات را نشان میدهد.


پیشنهاد مطالعه

رفتار صحیح در مقابل کودکی که گریه می‌‌کند

  • رنگ مشکی 

رنگ مشکی بیانگر استرس، وسواس و منبع تشویش و اضطراب است و استفاده از آن به منزله خنثی کردن رنگ‎‌ها می‌باشد. کودکانی که تمایل به استفاده از این رنگ دارند در واقع سعی در نشان دادن غم، استرس و ناامیدی در خود را دارند.

  • رنگ سفید

 رنگی خنثی است و معنی آن فقدان رنگ در نقاشی است، که این امر خلا عاطفی و ناتوانی در بروز احساسات را نشان می‌دهد. همچنین اهمیت زندگی درونی ،سکوت و رویاپردازی را در کودک نشان میدهد، البته استفاده در حد تعادل از آن نشان دهنده ذهن آرام کودک است.

البته استفاده از این رنگها به صورت افراطی این معانی را دارد وگرنه استفاده از چندین رنگ در نقاشی به معنی تعادل می‌باشد. 

بجز رنگ‌ها شکل‌ها و تصاویری هم که کودک در نقاشی خود از آنها استفاده می‎‌کند معانی متعددی دارد که در ادامه با برخی از آنها آشنا می‌‌شویم.

اشکال مختلف در نقاشی کودک

  • پدر و مادر

 گرفتن دست پدرو مادر در نقاشی، نشانه خوبی است و بچه معمولا خودش را در کنار فردی که بیشتر دوستش دارد می‎‌کشد. کشیدن والدین دور از هم نشانه این است که با هم تفاهم ندارند و یا قهر هستند. پدر و مادرهایی که بچه را کتک می‌زنند، معمولا در نقاشی دست ندارند.

  • خانه 

خانه نماد سرپناه و هسته اصلی و گرمای خانواده است اگر کودک خانه را همراه با گل و در و پنجره‌های بزرگ و رنگین نقاشی‌کند نشانه امنیت و آرامشی است که کودک در محیط خانواده دارد. 

ولی اگر خانه نقاشی شده ساده و بی رنگ باشد و بدون در و پنجره معنای متفاوتی دارد. اگر کودک بین 5تا 8 ساله این نقاشی را بکشد نشانه خجالتی بودن و وابستگی شدید وی به مادر می‌باشد. 

اگر کودک 8 سال به بالا این نقاشی را بکشد احساس خودکوچک بینی و تنهایی دارد و اگر نوجوان این گونه نقاشی بکشد، نشانگر شرم و حیای بیش از حد، و داشتن احساسات رقیق است.

  • خورشید 

خورشید چون نقش مهمی دارد در نقاشی اکثر کودکان دیده می‌شود، خورشید نشانه قدرت، امنیت، خوش حالی و گرما می‌باشد. از نظر برخی پژوهشگران خورشید نماد پدر است. 

کودکی که با پدر خود رابطه خوبی دارد، خورشید را به صورت کامل و درخشان میکشد ولی کودکی که رابطه خوبی با پدرش ندارد خورشید را پشت کوه و یا به صورت قوسی در افق نقاشی می‌‌کند، اگر کودک از پدرش هراس داشته باشد خورشید را به رنگ قرمز یا مشکی نقاشی می‌‎کند. 

  • شکل آدم 

معمولا وقتی کودک شکل آدم می‌کشد قبل از هرچیز تصوری که از خود و یا درکی که از بدن دارد را می‎‌کشد. اگر در نقاشی شکل آدمی که کودک می‎‌کشد نرمال باشد احتمالا کودک بسیار سازگار است. 

اگر برعکس آدمی که کودک می‎‌کشد کوچک باشد یا در گوشه ای از کاغذ کشیده شود، معنایش این است که کودک خود را بی‌ارزش و پایین‌تر از دیگران می‌‎بیند. 

  • اعضای بدن 

کشیدن اعضای بدن انسان در نقاشی و محل نقاشی آنها روی کاغذ نیاز به زمان بیشتری دارد تا مورد بررسی قرار بگیرد که در مقاله‌‎ای جداگانه به تفسیر آنها می‌پردازیم.

زمانی که فرزندتان نقاشی‌اش را نزد شما می‎‌آورد تا نظر شما را بداند تنها به گفتن آفرین خیلی قشنگه! اکتفا نکنید، از فرزندتان بپرسید که آیا خودش نقاشی‌اش را دوست دارد یا نه تا بداند که اول همه نظر خودش مهم است و بعد با او به گفتگو در مورد نقاشی‎اش بپردازید. 

هیچ وقت از فرزندتان نپرسید این چیه کشیدی! زیرا برای او این تصور ایجاد می‎‌شود که نقاشی نامفهوم و دور از واقعیت بوده و این باعث کاهش اعتماد به نفس او می‎‌شود. 

جدا از اين که کشيدن نقاشی يک سرگرمی سالم است سرنخ‌هایی از احساسات، شخصيت و مشکلات کودک نیز می‌‌دهد، بیایید به نقاشی کودکانمان بیشتر توجه کنیم.

سخن پایانی

در این مقاله متوجه شدیم که استفاده از هر رنگ، شکل و محل نقاشی روی کاغذ نشان‌دهنده حالات روحی و روانی و احساسات کودکان می‌باشد. 

حالا می‌توانید از کودک خود بخواهید نقاشی بکشد و سپس نقاشی فرزند خود را با توجه به رنگ‌هایی که استفاده کرده است، تفسیر نمایید. منتظر تجارب شما در این زمینه هستیم.