حتما شما تا کنون نام‌های گوناگونی مانند بیماری مانیک (مانیادپرسیو، شیدایی و بایپولار را در جزوه‌ها، کتب علمی و از زبان متخصصین شنیده‌اید. منظور از این اسامی تنها یک بیماری است که ما از آن به بیماری دو قطبی نام خواهیم آورد.

بیماری دو قطبی از اختلالات روانپزشکی است که در آن عمدتاً وجه غالب بیماری مربوط به اختلال در هیجانات و احساسات فرد می‌گردد و سایر علایم بیماری از جمله اختلال در خواب، اشتها و یا تفکر در پی اختلالات هیجانی بروز می‌کند.

در این مقاله "گیتی لایف" به بررسی ۱۰ نشانه‌ از اختلالات شخصیتی افراد دو قطبی پرداخته است. بروز این نشانه‌ها می‌تواند بیانگر آن باشد که تغییرات روحی افراد احتمالا دلیلی فراتر از پیچیدگی شخصیتی و تغییرات خلقی دارد.

تشخیص افراد دو قطبی 

درباره بیماری‌های ذهنی، کلیشه‌های بسیاری وجود دارد. اما تشخیص اختلالات خلقی در واقعیت و به ویژه در افرادی که نشانه‌هایی از اختلال دو قطبی دارند، آسان نیست.

دکتر "کاری بیردن" (Carrie Bearden)، استادیار بخش روانپزشکی، علوم رفتاری و روان‌شناسی در دانشکده‌ی علوم پزشکی "دیوید گِفِن" در دانشگاه (UCLA) کالیفرنیا می‌گوید:

"در بسیاری از موارد این نشانه‌ها به تغییرات خلقی، مشکلات در محل کار و یا خستگی نسبت داده می‌شوند. میزان شدت اختلال دوقطبی می‌تواند در افراد متفاوت باشد."

1. خوشحالی و هیجان غیرعادی

اختلال دو قطبی معمولا با توجه به نوسان دوره‌هایی از شیدایی و افسردگی شناخته می‌شود. در مرحله‌ی شیدایی، ممکن است برخی بیماران کاملا از واقعیت فاصله بگیرند.

اما هیپومانیا یا شیدایی خفیف، که خود یکی از نشانه‌های این اختلال است، حالت روحی ویژه ای است که در آن فرد از انرژی و هیجان بسیار بالایی برخوردار است اما ارتباط او با واقعیت هنوز قطع نشده است.

۱۰ نشانه‌ پنهان اختلال دو قطبیدکتر بیردن می‌گوید: "هیپومانیا می‌تواند برای بیمار بسیار لذت بخش باشد." در این وضعیت ممکن است فرد روحیه‌ی بسیار خوبی داشته باشد، انرژی بسیار زیادی را تجربه کند، خلاقیت بسیاری از خود نشان‌دهد و حتی در اوج رضایت و خوشحالی به سر ببرد.

این دوره از زندگی بیمار "قطب خوب" اختلال دو قطبی محسوب می‌‌شود و برخی از بیماران تا زمانی که در این وضعیت به سر می‌برند به معنای واقعی از آن لذت می‌برند.

2. ناتوانی در به پایان رساندن کارها

داشتن یک عالم پروژه‌های نیمه‌تمام می‌تواند نشانه‌ای از ابتلای به اختلال دو قطبی باشد. افرادی که می‌توانند از انرژی خود وقتی در فاز هیپومانیا هستند استفاده کنند می‌تواند بازده بسیار خوبی داشته باشند.

۱۰ نشانه‌ پنهان اختلال دو قطبیافرادی که‌ درحفظ انرژی خود ناتوان باشند اغلب از کاری به کار دیگر می‌روند و برنامه‌های بسیار بزرگ و غیر واقعی برای خود می‌ریزند که هیچ کدام از آن‌ها پیش از شروع یک کار دیگر محقق نخواهند شد.

دکتر دان مالون (Don Malone)، مدیر مرکز سلامت رفتاری و سر‌پرست دپارتمان روان‌پزشکی در کلینیک کِلِولَند اوهایو معتقد است: "این‌گونه افراد بسیار پریشان هستند. ممکن است میلیون‌ها کار را شروع کنند اما هرگز آن‌ها را به پایان نرسانند."

3. افسردگی

کسی که در وضعیت افسردگی دو قطبی قرار دارد درست مانند هر فرد دیگری به نظر می‌رسد که از افسردگی معمولی رنج می‌برد.

دکتر مالون می‌گوید: "این گونه افراد درست مانند کسانی که مبتلا به "افسردگی معمولی" هستند در حفظ انرژی و اشتهای مناسب خود، خواب مناسب و تمرکز خوب دچار مشکلاتی می‌شوند."

۱۰ نشانه‌ پنهان اختلال دو قطبیمتأسفانه، مصرف داروهای معمول ضد‌افسردگی به تنهایی در درمان بیماران مبتلا به اختلال دو قطبی موثر نیست. حتی ممکن است این داروها باعث شود فرد نوسانات بیشتری را تجربه کند، وضعیت او بدتر شود، و یا حتی ارتباط شخص با واقعیت کاملا قطع شود.

دکتر مالون معتقد است: "مصرف داروهای ضد افسردگی می‌تواند برای مبتلایان به اختلال دو قطبی خطرناک باشد زیرا می‌توانند باعث بروز جنون در آن‌ها شوند."

پیشنهاد مطالعه

سلامت روان چیست؟

4. زودرنج شدن

برخی از بیماران مبتلا به اختلال دوقطبی از وضعیت "شیدایی ترکیبی" رنج می‌برند که در آن نشانه‌هایی از شیدایی و افسردگی را به طور همزمان تجربه می‌کنند. در این وضعیت، افراد اغلب بسیار تحریک پذیر و زود رنج می‌شوند.

همه‌ی ما روزهای بدی را در طول زندگی تجربه می‌کنیم و به همین دلیل تشخیص این نشانه از اختلال دو قطبی بسیار دشوار است.

دکتر بیردن می‌گویند: "همه‌ی ما برای لحظاتی دمدمی مزاج یا زودرنج می‌شویم، اما در بیمار مبتلا به اختلال دو قطبی این وضعیت معمولا آن‌ قدر شدید است که در روابط او مشکل ایجاد می‌کند، این گونه افراد معمولا به طور مکرر بهانه می‌آورند که کنترل رفتار از دست‌شان خارج شده و نمی‌دانند چرا این رفتار از آن‌ها سر می‌زند."

5. سریع و فشرده صحبت کردن

برخی افراد به طور طبیعی پر حرف هستند؛ همه‌ی ما حداقل یک شخص پر حرف را می‌شناسیم. اما "تکلم سریع و فشرده" یکی از متداول‌ترین نشانه‌های اختلال دو قطبی است.

۱۰ نشانه‌ پنهان اختلال دو قطبیدر چنین شرایطی فرد در واقع در یک گفت و گوی دو نفره شرکت نمی‌کند. بیمار با سرعتی بسیار بالا صحبت می‌کند و اگر بخواهید در کلام او مداخله کنید یا پاسخی به او بدهید، به احتمال زیاد بدون آن‌که اعتنا کند به صحبت خود ادامه خواهد داد.

بعلاوه، این‌گونه افراد هنگام صحبت کردن از موضوعی به موضوع دیگر می‌پرند. اما به عقیده‌ی پزشکان: "این عوض کردن موضوع زمانی می‌تواند نشانه‌ای خطرناک باشد که فرد در شرایط عادی چنین رفتاری نداشته باشد."

6. مشکلات در محل کار

افرادی که مبتلا به  اختلال دو قطبی هستند اغلب در محیط کار با مشکلاتی مواجه می‌شوند، چون بسیاری از علائم این اختلال توانایی آن‌ها برای حضور منظم در محل کار، انجام وظایف و کارهای محول شده به آن‌ها و تعامل سازنده با دیگران را مختل می‌کند.

۱۰ نشانه‌ پنهان اختلال دو قطبیعلاوه بر ناتوانی در به پایان رساندن وظایف، ممکن است بیمار در دوره‌ی شیدایی دچار بی‌خوابی شود، زودرنج و تحریک پذیر باشد و یا دچار اعتماد به نفس کاذب شود و در دوره‌ی افسردگی نیز با مشکلاتی چون بی‌خوابی مفرط و تغییرات خلقی دست و پنجه نرم کند.

پزشکان معتقدند ریشه‌ی بسیاری از مشکلات بیماران در محل کار می‌تواند نادرست بودن روابط بین فردی باشد.

بیشتر بخوانید

خودکشی؛ نشانه‌ها و راه‌های جلوگیری از آن

7. سوء مصرف الکل یا مواد مخدر

بنا بر اظهارات محققان، حدود ۵۰ درصد از افراد مبتلا به اختلال دوقطبی اعتیاد به یک ماده‌ی مخدر یا الکل را نیز تجربه می‌کنند که در بیشتر مواقع این ماده الکل است.

بسیاری از بیماران در دوره‌ی شیدایی برای آرام کردن خود و هنگامی که در دوره‌ی افسردگی قرار دارند نیز برای بهترکردن خلق و خوی خود از مشروبات الکلی استفاده می‌کنند.

8. رفتارهای غیر قابل پیش‌بینی

افراد مبتلا به اختلال دو قطبی زمانی که در دوره‌ی شیدایی قرار دارند به نوعی خود بزرگ‌بینی یا اعتماد به نفس کاذب دچار می‌شوند.

دکتر مالون می‌گوید: "این افراد احساس باشکوه و عظمت بودن می‌کنند و به پیامدهای رفتارهای خود کاری ندارند؛ همه چیز برای آن‌ها خوب به نظر می‌رسد."

۱۰ نشانه‌ پنهان اختلال دو قطبیدو نمونه از رفتارهای متداولی که می‌تواند ناشی از اختلال دو قطبی باشد قانون‌شکنی و رفتارهای غیرمعمول جنسی است.

دکتر مالون این موضوع را چنین توضیح می‌دهد: "من بیمارانی داشتم که وارد روابط عاطفی نادرستی شده بودند؛ طوری که اگر در دوره‌ی شیدایی قرار نداشتند، هرگز چنین کاری را نمی‌کردند. در این دوره افراد رفتارهایی را از خود نشان می‌دهند که با رفتارهای آن‌ها در شرایط عادی هماهنگی ندارد."

9. مشکلات خواب

افراد مبتلا به اختلال دوقطبی اغلب با مشکلات خواب مواجه می‌شوند. در طول یک دوره‌ی افسردگی ممکن است این افراد ساعات زیادی را بخوابند اما همیشه احساس خستگی همراهشان باشد.

همچنین ممکن است در دوره‌ی شیدایی اصلا نخوابند و در عین حال احساس خستگی به سراغشان نیاید. این افراد می‌توانند با تنها چند ساعت خواب در شب، احساس خوبی داشته باشند و از انرژی زیادی برخوردار شوند.

طبق اظهارات محققان، داشتن یک برنامه‌ی منظم برای خواب و پیروی از آن یکی از نخستین نکاتی است که به بیماران مبتلا به اختلال دو قطبی خود توصیه می‌شود.

10. افکار آشفته

تشخیص این نشانه می‌تواند دشوار باشد، اما زمانی که فرد در دوره‌ی شیدایی قرار دارد معمولا به طور مکرر اتفاق می‌افتد. در این شرایط فرد احساس می‌کند ذهن‌ او در حال دویدن است و نمی‌تواند افکار خود را کنترل کرده یا سرعت آن را کم کند.

۱۰ نشانه‌ پنهان اختلال دو قطبیاین گونه سرعت گرفتن افکار معمولا با تکلم فشرده و سریع همراه است. ممکن است افراد مبتلا به اختلال دو قطبی خود متوجه نباشند که کنترل افکار و ذهن‌ آن‌ها از دستشان خارج شده است و یا این حقیقت را نپذیرند.

کلام آخر...

شاید تشخیص اینکه فردی به اختلال دوقطبی مبتلا هست یا نه آن‌قدرها هم ساده نباشد؛ اما بروز هریک از نشانه‌های بالا می‌تواند به عنوان زنگ خطری برای اطرافیان بیمار یا خود او عمل کند تا در صورت تشخیص و اثبات بیماری، فرد تحت درمان قرار بگیرد.

باید گفت درمان بیماری اختلال دوقطبی امری است بسیار مهم، زیرا این بیماری می‌تواند بروی سبک زندگی شما تاثیر گذار باشد.

لازم است هم شما و هم اطرافیان‌تان درباره نشانه‌های شروع این بیماری اطلاعات بیشتری داشته باشید تا خطر بروز آن را کاهش دهید. اگر گمان می‌کنید، خود یا فرد دیگری دچار بیماری اختلال دو قطبی شده‌اید بهتر است به روانپزشک مراجعه کنید.

منتظر شنیدن نظرات و پیشنهادات شما درباره نشانه‌های اختلال دو قطبی و راه‌های درمان آن هستیم.

منبع: health.com