تقویم پر است از روزهایی که متفاوت‌تر از بقیه روزها جلوه می‌کنند و با خود پیام خاصی را همراه دارند. حالا آخرین برگ‌های تقویم 97 ورق می‌خورد و و باید خود را برای ورود به سالی دیگر آماده کنیم. 

به نیمه اسفندماه که می‌رسیم، عبارت خاصی بر روی صفحه تقویم به چشم‌مان می‌خورد:

روز درختکاری؛ روزی که باید دست دوستی به سوی طبیعت دراز کنیم و پیوندی عمیق و محکم را با آن، برقرار سازیم.

وقت آن است که این استوار قامتان را ارج نهیم و به پاس خدماتی که همواره به انسان کرده‌اند، سپاسگزارشان باشیم.
حالا روز درختکاری بهانه‌ای شده تا در واپسین روزهای سال و با نزدیکی به موسم رویش جوانه‌ها در طبیعت، لحظاتی را به این موجودات غرق در سکوت بیندیشیم و کمی از دردهایی را که به جان‌شان روا داشته‌ایم، تسکین دهیم.

امروز، روز یادگیری‌ست و باید یاد بگیریم که درختان حق زندگی دارند و باید روز به روز کهن سال‌تر شوند تا آیندگان ما نیز از آن‌ها بهره ببرند. می‌خواهیم به رنگ طبیعت در آییم و برایتان از روز درختکاری، سخن بگوییم...

تاریخچه نام‌گذاری روز درختکاری

روز درختکاری، یکی از روزهای سال است که در آن مردم تشویق به کاشتن نهال می‌شوند.
این روز معمولاً در روزهای پایانی زمستان یا روزهای نخست بهار است. در ایران هفته منابع طبیعی از 15 تا 22 اسفند، برای گرامی‌داشتِ گیاهان تعیین شده‌است که 15‌اسفند را روز درختکاری اعلام کرده‌اند. 

روز درختکاری، برای نخستین بار توسط "جولیوس استرلینگ مورتون" (J.Sterling Morton) از ایالت نبراسکای آمریکا در تاریخ ۱۰‌آوریل ۱۸۷۲ پایه گذاشته شد.
البته در ایالات متحده ،بعدها روز درختکاری (Arbor Day)، به چهارمین جمعه آوریل، منتقل شد.

امروزه بیشتر کشورهای دنیا برای روز درختکاری، ارزش زیادی قائل می‌شوند و در این روز درخت‌ها و نهال‌های متنوعی کاشته می‌شود. هرچند تاریخ این روز بسته به آب‌وهوای هر کشوری متفاوت است و همگان سعی دارند زمانی مناسب از سال را به درختکاری بپردازند. 

برای مثال می توان به کشور هایی مانند آلمان، مصر، پاکستان و مکزیک اشاره کرد که روز درختکاری در آنها به ترتیب در روزهای 5 اردیبهشت، 26 بهمن، 27 مرداد و دومین پنجشنبه از ماه جولای است.

روز درختکاری در ایران

کاشتن گیاه و درخت هم از قدیم در ایران رواج داشته است، چنانکه هر فرد زرتشتی به هنگام زایش و تولد فرزند خود موظف بود یک نهال (غالبا درخت سرو) بکارد و درخت را به نام فرزند خود بنامد. این اندیشه هنوز هم در بین زرتشتیان رایج است. 

در تاریخ آمده است که ایرانیان از آغاز به درختکاری علاقه‌مند بوده‌اند. چنان‌که بعضی از مفسران قرآن بر این عقیده‌اند که کورش کبیر یا همان ذوالقرنین که در قرآن در سوره مبارکه «کهف» از وی سخن به میان آمده، هر جایی می‌رفت دستور می‌داد تا باغ و بوستان‌هایی بسازند که از آن به پردایس و یا پردیس تعبیر می‌کردند.
پردیس‌ها، باغ‌هایی بزرگ با درختان تنومند و بوستان‌های زیبا و نهرهای روانی بودند که در اطراف باغ با دیواری کوتاه احاطه می‌شد و پرندگان و جانوران به آزادی در آن‌ها می‌زیستند. 

این‌گونه بود که کورش کبیر ماموریت خویش را به خوبی انجام داده و دستور داد تا فرزندان و مردمان نیز این‌گونه عمل کنند. تاریخ نویسان یونانی و رومی نیز همواره از پردیس‌های ایرانی و درخت‌دوستی ایرانیان و این‌که چنین جاهای زیبایی را می‌سازند و آباد می‌کنند، سخن گفته‌اند.

در حال حاضر، روز درختکاری در کشور ما  15 اسفند می‌باشد. مردم با حضور پرشور خود در پارک‌ها، جنگل‌ها و مناطق مختلف شهر به کاشت نهال‌های جوان مشغول می‌شوند و با این کار از بهار و سال نو استقبال می‌کنند.

شهرداری‌ها در مقابل بیشتر پارک‌ها و فضاهای سبز و سایر نقاط مختلف شهر، نهال‌هایی را برای کاشت در باغچه‌ها یا بوستان‌ها به صورت رایگان در اختیار مردم، قرار می‌دهند.

روز درختکاری؛ احترام به محیط زیست

امروزه، به دلیل فعاليت كارخانجات صنعتي و نيز افزایش وسايل نقليه و فعاليت روزانه آن‌ها در سطح شهرهاي بزرگ، آلاينده‌ها و گازهاي مهلك و خطرناكي نظير دی‌اكسيد‌كربن در هوای شهرها فزونی يافته و سلامت افراد را تهديد می‌كند.  

افزايش هر چه بيشتر اين مواد آلاينده، كاهش ميزان اكسيژن در هوا را سبب مي‌شود و اين وضع نامساعد گروه‌هاي آسيب‌پذير نظير بيماران ريوي و قلبي و سالمندان و كودكان را بيشتر تهديد مي‌كند.

در چنين شرايطی مساله درخت و درختكاری راه‌حلي مناسب براي مبارزه با آلودگي‌هاي مذكور به شمار مي‌آيد و ايجاد جنگل‌هاي مصنوعي و فضاي سبز در اطراف شهرهاي بزرگ به مانند تاسيس كارخانجات توليد اكسيژن می‌باشد.

روز درختکاری، بهانه‌ایست ‌برای احترام گذاشتن به محیط‌زیست و از این  طریق می‌شود محیط زیست و طبیعت را مجدد احیا نمود.

روز 15 تا 22 اسفند‌ماه به عنوان "هفته منابع طبیعی" نامگذاری شده است که نخستین روز این هفته یعنی 15 اسفند، "روز ‌درختکاری‌" نام دارد.

در این روز چه باید کرد؟

در روز درختکاری، همانطور که از نامش پیداست، باید نهالی در زمین کاشته شود، اما در حال حاضر با وجود شرایط بحرانی اعلام شده درباره شیوع بیماری کرونا، اقدامات فردی و گروهی برای کاشت نهال، اصلاً توصیه نمی‌شود.

اما می‌توان با به راه‌اندازی کمپین‌های ویژه در شبکه‌های اجتماعی، در جهت آگاه‌سازی افراد جامعه درباره نگهداری از محیط زیست و احترام به آیندگان، اقدام نمود.

هر ساله سازمان‌هایی نظیر منابع‌طبیعی، شهرداری و... نهال‌ها و درختچه‌هایی را به رایگان در اختیار مردم و کارکنان خود قرار می‌دهند تا این حرکت ارزشمند با مشارکت بیشتری صورت پذیرد، اما امسال می‌توان این وظیفه را به عهده سازمانهای متولی نهاد تا با تمهیدات بهداشتی کاشت نهال را انجام دهند.

حمایت تشکل‌های مردمی از کمپین‌های حمایت از محیط‌زیست به منظور جلوگیری از نابودی و از بین رفتن جنگل‌ها، اقدامات آگاهی‌بخش سازمان‌های دولتی و غیرانتفاعی برای حفظ و صیانت از زمین نیز بهترین و موثرترین اقدام خواهد بود.

اما هم اکنون...

با شیوع ویروس کرونا، باید اقدامات بهداشتی و مراقبتی بسیاری را مدنظر قرار داد و بهتر است هزینه کاشت نهال را محاسبه و از طریق پرداخت مبلغی به نهادها و سازمان‌های مردم نهادی که برای کاشت نهال، اعلام آمادگی می‌کنند، این‌کار ارزشمند را انجام داد.

هم‌اکنون می‌توانیم با قدم‌هایی کوچک، در کنار مراقبت‌های بهداشتی پیشگیرانه از ابتلا به "کرونا"، از فاجعه زیست‌محیطی نیز جلوگیری کنیم.